پس از سقط، زایمان یا یک عمل داخل رحم، بدن برای بازگشت به شرایط معمول به زمان نیاز دارد. اما اگر قاعدگی به‌طور واضح کم شده یا قطع شده باشد، به‌خصوص پس از کورتاژ، گاهی باید احتمال چسبندگی داخل رحم را بررسی کرد. این احتمال به معنی تشخیص قطعی نیست؛ تغییر پریود علت‌های دیگری هم دارد، ولی نباید آن را نادیده گرفت.
چسبندگی داخل رحم چیست؟
در چسبندگی داخل رحمی، بخش‌هایی از دیواره داخلی رحم به هم می‌چسبند و فضای طبیعی حفره رحم ممکن است محدود شود. وقتی این چسبندگی‌ها با علائمی مانند اختلال قاعدگی، ناباروری یا سقط همراه باشند، اصطلاح «سندرم آشرمن» به کار می‌رود. شدت بیماری از رشته‌های نازک محدود تا چسبندگی‌های گسترده متفاوت است.
چرا بعد از کورتاژ بیشتر درباره آن می‌شنویم؟
آسیب به لایه پایه آندومتر می‌تواند زمینه ایجاد چسبندگی را فراهم کند. این اتفاق ممکن است پس از برخی اقدامات داخل رحمی، به‌ویژه در زمینه بارداری، رخ دهد؛ اما به این معنی نیست که هر کورتاژ باعث آشرمن می‌شود. عفونت و بعضی جراحی‌های رحمی نیز از عوامل احتمالی هستند. اگر پس از یک اقدام، الگوی پریود تغییر چشمگیر کرده است، ذکر زمان و نوع آن اقدام برای پزشک بسیار کمک‌کننده خواهد بود.
علائم چسبندگی رحم چیست؟
کم شدن غیرمعمول خونریزی قاعدگی، قطع پریود، دردهای دوره‌ای همراه با خروج خون کم، ناباروری و سقط‌های تکرارشونده از نشانه‌های ممکن هستند. بعضی افراد نیز هیچ علامت آشکاری ندارند. از طرف دیگر، قاعدگی کم به‌تنهایی اثبات‌کننده چسبندگی نیست و مشکلات هورمونی، بارداری و علل دیگر نیز باید بررسی شوند.
سونوگرافی معمولی کافی است؟
سونوگرافی می‌تواند سرنخ‌هایی بدهد، اما برای تأیید دقیق محل و وسعت چسبندگی همیشه کافی نیست. سونوهیستروگرافی یا عکس رنگی رحم ممکن است نقص حفره را نشان دهند. در صورت لزوم، هیستروسکوپی امکان مشاهده مستقیم چسبندگی‌ها را فراهم می‌کند و در بسیاری از موارد روش مرجع تشخیص به شمار می‌رود.
درمان چسبندگی رحم چگونه است؟
در بیمار علامت‌دار یا فردی که قصد بارداری دارد، پزشک ممکن است آزادسازی چسبندگی با هیستروسکوپی را پیشنهاد کند. در این روش چسبندگی‌ها زیر دید مستقیم و با هدف حفظ بافت سالم جدا می‌شوند. در موارد شدید بهتر است درمان توسط جراح باتجربه در هیستروسکوپی انجام شود. استفاده از روش‌های کورکورانه برای بازکردن چسبندگی‌ها توصیه نمی‌شود.
پس از جراحی، بسته به شدت بیماری، ممکن است برای کاهش احتمال چسبندگی مجدد از روش‌های کمکی و پیگیری حفره رحم استفاده شود. برخی مداخلات به کاهش عود چسبندگی کمک می‌کنند، اما لزوماً به معنای اثبات افزایش تولد زنده نیستند. درمان‌های تجربی مانند سلول‌های بنیادی نیز درمان استاندارد و اثبات‌شده برای استفاده روتین محسوب نمی‌شوند.
آیا بعد از درمان امکان بارداری وجود دارد؟
بله، اما احتمال بارداری به شدت اولیه چسبندگی، میزان بازسازی حفره و وضعیت آندومتر، سن و عوامل دیگر وابسته است. چسبندگی شدید ممکن است حتی پس از درمان با مشکلاتی همراه باشد. در صورت وقوع بارداری، سابقه آشرمن و جراحی داخل رحم باید به تیم مراقبت بارداری گفته شود تا پیگیری متناسب انجام گیرد.
پرسش‌های متداول
آیا چسبندگی رحم با دارو به‌تنهایی درمان می‌شود؟
چسبندگی ساختاری معمولاً با دارو به‌تنهایی باز نمی‌شود؛ داروها در برخی برنامه‌های درمانی نقش کمکی دارند.
آیا بعد از سقط بدون کورتاژ هم چسبندگی ممکن است؟
امکان آن بسته به شرایط وجود دارد، اما ریسک و علل متفاوت‌اند و باید فردی بررسی شوند.
چه زمانی باید مراجعه کنم؟
اگر پس از اقدام داخل رحم پریود به‌طور محسوس کم یا قطع شده، درد دوره‌ای غیرعادی دارید یا برای بارداری تلاش می‌کنید، ارزیابی پزشکی منطقی است.
جمع‌بندی
چسبندگی رحم بیماری‌ای است که تشخیص زودهنگام و درمان دقیق آن می‌تواند اهمیت زیادی داشته باشد. به‌جای خودتشخیصی بر اساس مقدار خونریزی، سابقه اقدام رحمی و علائم خود را با متخصص در میان بگذارید تا روش بررسی مناسب انتخاب شود.
منابع علمی برای بررسی و ارجاع
1. منبع علمی 1: مشاهده منبع
2. منبع علمی 2: مشاهده منبع