کیستهای جسم زرد اختلالهایی شایع هستند که در بیشتر خانمها مشاهده میشوند. این کیستها به خودیخود نه تنها مشکلی ندارند، بلکه ویژگیهای بسیار زیادی دارند که باعث حفظ تعادل هورمونها و… میشود. پس در چه صورتی این کیستها مشکلساز خواهند شد؟ برای رسیدن به پاسخ این سوال و آشنایی با مواردی دیگر درباره کیست کورپوس لوتئوم تا پایان همراه ما باشید.
کیست کورپوس لوتئوم چیست؟
در زمان تخمکگذاری، یک تخمک از فیلیکول بزرگ رها خواهد شد. بعد از این آزاد شدن و انجام لقاح، فولیکول مسدود خواهد شد و کورپوس لوتئوم تشکیل میشود. این کیست وظیفه تولید هورمون پروژسترون در اوایل بارداری را برعهده دارد. معمولا این کیست تا هفتههای 7 تا 9 باقی خواهد ماند. شاید بپرسید که هورمون پروژسترون چه وظایفی برعهده دارد. این هورمون باعث بزرگ شدن رحم، پشتیبانی از رشد پوشش رحم و بهبود بخشیدن به خون و اکسیژن را برعهده خواهد داشت.
حالا متوجه میشوید که وجود آن چه تاثیری درد دوران بارداری دارد. به مرور بعد از هفته 9 بارداری، حجم کیست کورپوس لوتئوم کم شده و از بین میرود. درصورتی که لقاح انجام نشود، زودتر از این زمان کیست متلاشی میشود. تخریب این توده باعث کاهش میزان استروژن و پروژسترون شده و همین موضوع باعث میشود که چرخه لقاح بعدی شروع شود.
این کیست هم شباهت زیادی با بقیه کیستهای تخمدان دارد. در بعضی از مواقع ممکن است کورپوس لوتئوم با مایع پر شود. جمع شدن مایعات در این کیست باعث کیست کورپوس لوتئوم خواهد شد یکی از انواع کیستهای تخمدان فانکشنال است. در بیشتر موارد این کیست بدون در و علائم از بین خواهد رفت. معمولا این نوع کیست بعداز چند هفته و در برخی موارد بعداز 3 چرخه قاعدگی متلاشی خواهد شد. تعدادی از خانمهایی که دچار این اختلال هستند دچار علائمی مانند درد لگن مواجه خواهند شد.
ممکن است برخی از خانمها دچار پارگی کیست شوند که این موارد بسیار نادر هستند. همین خونریزیها باعث ایجاد درد شدید و خونریزی داخلی خواهد شد. کیستهای کورپوس لوتئوم بزرگ باعث پیچ خوردن تخمدان میشود که تاثیر منفی روی جریان خونی تخمدان خواهد گذاشت. در برخی زمانها هم در مراحل اول بارداری باقی خواهد ماند، در اینصورت ممکن است کیست کورپوس لوتئوم مشکلاتی را بههمراه داشته باشد.
راه درمان کیست کورپوس لوتئوم چیست؟
کیست کورپوس لوتئوم یکی از شایعترین و معمولاً بیخطرترین کیستهای تخمدان است که اغلب بهصورت خودبهخود برطرف میشود. راه درمان آن به اندازه کیست، شدت علائم و شرایط فرد بستگی دارد.
عدم درمان و پیگیری دورهای
در بیشتر موارد کیست کورپوس لوتئوم بدون نیاز به درمان خاص و تنها با گذشت زمان از بین میرود و پزشک فقط پیگیری با سونوگرافی را توصیه میکند.
درمان دارویی
در صورت وجود درد یا علائم خفیف تا متوسط، از مسکنها و در برخی موارد داروهای هورمونی یا قرصهای ضدبارداری برای کنترل علائم و پیشگیری از ایجاد کیستهای جدید استفاده میشود.
جراحی
جراحی زمانی انجام میشود که کیست بزرگ باشد، درد شدید ایجاد کند، دچار پارگی یا خونریزی شود یا پس از چند ماه بهبود نیابد که معمولاً به روش لاپاراسکوپی انجام میشود.
عوارض کورپوس لوتئوم چیست؟
کورپوس لوتئوم یا جسم زرد ساختاری طبیعی در تخمدان است که پس از تخمکگذاری تشکیل میشود و نقش مهمی در ترشح هورمون پروژسترون و حفظ بارداری اولیه دارد. با این حال، در برخی شرایط این ساختار میتواند دچار اختلال شود یا به شکل کیست درآید و عوارضی ایجاد کند. در ادامه، مهمترین عوارض مرتبط با کورپوس لوتئوم بهصورت کامل توضیح داده شده است.
- درد لگن یا زیر شکم: یکی از شایعترین عوارض کورپوس لوتئوم، درد خفیف تا متوسط در ناحیه لگن یا زیر شکم است. این درد معمولاً یکطرفه بوده و به تخمدانی مربوط میشود که تخمکگذاری در آن انجام میشود. درد میتواند گذرا باشد، اما در صورت بزرگ شدن یا خونریزی کیست، شدت آن افزایش مییابد.
- اختلالات قاعدگی: اختلال در عملکرد کورپوس لوتئوم میتواند باعث تغییر در چرخه قاعدگی شود. این اختلالات شامل تأخیر در شروع قاعدگی، لکهبینی قبل از پریود یا طولانیتر شدن فاز لوتئال است که به دلیل ترشح نامتعادل پروژسترون رخ میدهد.
- خونریزی داخلی (هموراژی): در بعضی موارد، کیست کورپوس لوتئوم ممکن است دچار خونریزی داخلی شود. این وضعیت میتواند درد ناگهانی و شدید شکم، سرگیجه یا ضعف ایجاد کند و در صورت شدید بودن، نیاز به بررسی و درمان فوری پزشکی دارد.
- پیچخوردگی تخمدان: اگر کیست کورپوس لوتئوم بزرگ شود، احتمال پیچخوردگی تخمدان افزایش مییابد. این عارضه با درد بسیار شدید، تهوع و استفراغ همراه است و یک وضعیت اورژانسی محسوب میشود که نیاز به مداخله سریع دارد.
کورپوس لوتئوم بخشی طبیعی و ضروری از چرخه باروری زنان است و در بیشتر موارد بدون ایجاد مشکل از بین میرود. با این حال، آگاهی از عوارض احتمالی آن کمک میکند تا در صورت بروز علائم غیرطبیعی، تشخیص و درمان بهموقع انجام شود و از عوارض جدیتر پیشگیری گردد.
تاثیر کورپوس لوتئوم بر چرخه قاعدگی
هورمونها مهمترین عواملی هستند که برای تنظیم قاعدگی تاثیر زیادی دارند. هورمونهایی مانند تحریک کننده فیلوکول، لوتئینیزه و… تاثیر زیادی روی تخمکگذاری دارند. در اصل هورمونها وظیفه تخمکگذاری و آماده سازی رحم برای لانه سازی را برعهده دارند. چرخه قاعدگی معمولا 25 تا 36 روز طول خواهد کشید که در این زمان بدن برای تخمکگذاری آماده خواهد شد.
چرخه قاعدگی 3 مرحله اصلی دارد که در ادامه به بررسی آنها خواهیم پرداخت:
حتما بخوانید: کیست تخمدان(بررسی انواع کیست تخمدان و روش های درمان)
مرحله فولیکولار
این مرحله از روزهای اول قاعدگی آغاز شده و تا زمان تخمکگذاری ادامه پیدا خواهد کرد. فولیکولار بین 13 تا 14 روز ادامه مییابد. در این مرحله بدن هورمون فولیکول را ترشح میکند. این هورمون باعث تحریک فولیکولهای تخمدانی میشود که حاوی تخمک هستند. در نهایت یکی از این فولیکولها به فولیکول بالغ تبدیل خواهد شد. فولیکول بالغ هورمون استروژن تولید خواهد کرد و که باعث از بین رفتن بقیه فولیکولها شده و ضخامت پوشش رحم را افزایش میدهد. همچنین این فولیکول باعث آمادگی رحم برای لانه گزینی و بارداری هم خواهد شد. همه اینها باعث میشود که هورمون لوتئینیزه کننده هم برای تخمکگذاری بیشتر شود.
مرحله تخمکگذاری
این مرحله، تقریبا در اواسط چرخه قاعدگی انجام میشود. در مرحله تخمکگذاری هورمون لوتئینیزه کننده افزایش مییابد و بههمیندلیل تخمدان برای آزاد شدن فولیکول بالغ تحریک خواهد شد. این مرحله مدت زمان کوتاهی دارد و معمولا بین 16 تا 32 ساعت طول میکشد.
مرحله لوئتال
این مرحله زمانی اتفاق میوفتد که بدن برای لانه گزینی تخمک بارور شده آماده میشود. زمانی که در مرحله تخمکگذاری، تخمک آزاد میشود، فولیکول بسته خواهد شد و کورپوس لوئتوم تشکیل میشود. این کیست مسئولیت تولید هورمون پروژسترون را برعهده دارد و باعث افزایش ضخامت رحم و آماده سازی آن برای لانه گزینی میشود. همچنین میزان هورمون استروژن در این دوره بیشتر میشود و باعث بیشتر شدن آمادگی رحم میشود. درصورتی که تخمک بارورشدهای وجود نداشته باشد، بهدلیل کاهش میزان هورمون استروژن و پروژسترون، پوشش رحم ریزش کرده و قاعدگی صورت میگیرد.
کورپوس لوتئوم در تخمدان چپ چیست؟
وجود کورپوس لوتئوم در تخمدان چپ معمولاً نشانهی این است که تخمکگذاری اخیراً از همان تخمدان انجام شده و بهتنهایی مسئلهی نگرانکنندهای محسوب نمیشود.
کورپوس لوتئوم در تخمدان راست چیست؟
وجود کورپوس لوتئوم در تخمدان راست معمولاً فقط نشاندهندهی این است که تخمکگذاری در همان سمت اتفاق افتاده است و بهخودیخود مسئلهی نگرانکنندهای محسوب نمیشود.
علائم کیست کورپوس لوتئوم
هر بیماری یا اختلال علائم خاص خودش را دارد که با بروز آنها تا حدودی میتوان نوع آن را تشخیص داد. معمولا خانمهایی که دچار کیست کورپوس لوتئوم میشوند، علائمی مانند درد لگن، سنگینی شکم، درد پشت و رانها، درد هنگام مقاربت، افزایش وزن، قاعدگی دردناک، تکرر ادرار، عدم تخلیه عادی مثانه، عدم تخلیه کامل رودهها و خونریزی غیرطبیعی واژن در بدنشان بروز پیدا خواهد کرد.
اندازه نرمال کورپوس لوتئوم
اندازهٔ نرمال کورپوس لوتئوم معمولاً بین ۲ تا ۳ سانتیمتر است و در برخی موارد میتواند تا حدود ۴ سانتیمتر نیز برسد، بهویژه در اوایل فاز لوتئال چرخهٔ قاعدگی یا اوایل بارداری. این ساختار پس از تخمکگذاری در تخمدان تشکیل میشود و نقش مهمی در ترشح هورمون پروژسترون برای آمادهسازی رحم دارد. تا زمانی که اندازهٔ آن بیش از حد بزرگ نشود یا با علائمی مانند درد شدید یا خونریزی همراه نباشد، معمولاً یک یافتهٔ طبیعی و فیزیولوژیک محسوب میشود.
آزمایش کیست کورپوس لوتئوم
کیست کورپوس لوتئوم معمولاً در نتیجهی تغییرات طبیعی چرخهی قاعدگی ایجاد میشود و در بسیاری از موارد خوشخیم و موقتی است. برای بررسی این کیست، آزمایش خاصی بهصورت مستقیم وجود ندارد و تشخیص آن بیشتر از طریق سونوگرافی لگن انجام میشود؛ با این حال، پزشک ممکن است برای ارزیابی وضعیت هورمونی یا رد بارداری، آزمایش خون مانند سنجش سطح هورمون پروژسترون یا تست بارداری (β-hCG) را درخواست کند تا علت علائم و نوع کیست با دقت بیشتری مشخص شود.
چه دلایلی باعث ایجاد این کیست میشود؟
دلایل مختلفی وجود دارد که باعث میشود کیست کورپوس لوتئوم در بدن بوجود بیاید. کیستهای تخمدان معمولا از فولیکولها آزاد خواهند شد. البته این موضوع تنها دلیل تشکیل این تودهها نیستند و علائم دیگری دارند که در ادامه هرکدام از آنها را بررسی خواهیم کرد.
حتما بخوانید: سندرم تخمدان پلی کیستیک چیست؟
نبود تعادل هورمونی
خانمهایی که هورمونهای بدنشان بدون تعادل ترشح میشوند، معمولا بیشتر از بقیه دچار این مشکل خواهند شد. این اختلال ممکن است باعث ناباروری یا مشکلات بزرگ دیگری بشود.
بارداری
ممکن است کیست کورپوس لوتئوم که در بدن خانم باردار تشکیل شده است، متلاشی نشود. همانطور که گفته شد در بیشتر موارد این کیست از بین خواهد رفت، اما ممکن است این اتفاق نیوفتد که شخص بیمار باید تحت معالجه پزشک قرار بگیرد.
آندومتریوز
زمانی که سلولهای آندومتر خارج از رحم رشد کنند، این اختلال ایجاد میشود. بافتهای آندومتری به تخمدان وصل خواهد شد و رشد میکند. این اختلال باعث میشود خانمها به انواع کیستهای جسم زرد مبتلا شوند.
عفونت لگنی
ممکن است لگن یک خانم عفونت شدیدی داشته باشد. اگر این عفونت به تخمدانها برسد کیست کورپوس لوتئوم ایجاد خواهد شد.
کیستهای پیشین
در خانمهایی که قبلا هم به یکی از کیستها مبتلا شدهاند، احتمال بیشتری برای ابتلا به کیستهای جدید وجود خواهد داشت.
اگر حس میکنید علائمی که گفته شده را دارید، بهتر است هرچه سریعتر به یک پزشک متخصص مراجعه کنید تا درصورت وجود کیست کورپوس لوتئوم بهسرعت اقدامات لازم برای درمان انجام شود. البته این موضوع را در نظر داشته باشید که این کیست در بیشتر موارد خوشخیم بوده و با درمانی آسان از بین خواهد رفت.
کیست کورپوس لوتئوم در سونوگرافی
کیست کورپوس لوتئوم یکی از یافتههای شایع و طبیعی در سونوگرافی زنان است که معمولاً پس از تخمکگذاری در تخمدان تشکیل میشود. این کیست در واقع بقایای فولیکولی بوده که پس از آزاد شدن تخمک به جسم زرد تبدیل شده و نقش مهمی در ترشح هورمون پروژسترون دارد. در سونوگرافی، کیست کورپوس لوتئوم اغلب بهصورت تودهای با دیواره نسبتاً ضخیم و گاهی همراه با خونریزی خفیف داخلی دیده میشود. این کیست معمولاً خوشخیم است و در بیشتر موارد بدون نیاز به درمان، طی چند هفته تا چند ماه خودبهخود برطرف میشود.
آیا کیست کورپوس لوتئوم نشانه بارداری است؟
کیست کورپوس لوتئوم بهخودیِ خود نشانهی قطعی بارداری نیست، اما میتواند بهطور غیرمستقیم با بارداری ارتباط داشته باشد؛ این کیست پس از تخمکگذاری در تخمدان تشکیل میشود و وظیفهی ترشح هورمون پروژسترون را بر عهده دارد که برای آمادهسازی رحم ضروری است. در صورت بارداری، کورپوس لوتئوم معمولاً فعال باقی میماند تا از بارداری حمایت کند، اما همین کیست در چرخههای غیر باردار نیز ممکن است ایجاد شود. بنابراین وجود کیست کورپوس لوتئوم بهتنهایی دلیل بارداری محسوب نمیشود و تشخیص بارداری نیازمند آزمایشهای اختصاصی است.
