میوم رحم (فیبروم رحم) چیست و چگونه درمان می‌شود؟

زمان مطالعه: 17 دقیقه

میوم رحم که در عموم به آن فیبروم رحم نیز گفته می شود، توده‌ ای عضلانی با منشاء بافت عضلانی رحم است. این توده ها، اغلب گرد و سفت بوده و ممکن است بصورت تکی یا خوشه ای در رحم ایجاد گردند. اندازه  میوم ها می تواند از قطر یک میلیمتر تا ۲۰ سانتیمتر متغییر باشد. گزارشات حاکیست که حدود 95 درصد فیبروم ها خوش‌ خیم بوده و میزان بدخیمی آنها بسیار کم است. اما حتی گاه این توده‌های خوش خیم مشکلاتی را برای بانوان ایجاد می نماید. این توده های خوش خیم در بخش های مختلف رحم رشد می کنند.ممکن است خانمی فیبروم داشته باشد ولی از وجود آن بی اطلاع باشد  بنابراین میوم های رحمی ممکن است بی علامت باشند و در حین سونوگرافی های دوره ای یا معاینه توسط پزشک مشخص شوند.

فراوانی شیوع میوم رحم که “فیبروم رحم” نیز به آن گفته می شود بین جمعیت زنان زیاد است و در خانواده‌ هایی که سابقه میوم وجود دارد (مادر یا خواهر مبتلا به فیبروم)، احتمال اینکه سایر خانم ‌های فامیل دچار میوم رحم گردند، زیاد است. میوم‌های رحمی معمولا در سنین باروری یعنی 30 تا 40 ساله رشد می کنند. گفتنی است که در بعضی از بانوان ممکن است رشد فیبروم از سن بلوغ آغاز‌ گردد.

میوم رحم چیست؟

میوم ها توده های خوش خیم و غیرسرطانی هستند که تا حدی از بافت عضلانی رحم تشکیل شده اند. این توده ها به‌ندرت در دهانه رحم ایجاد می شوند، و اغلب در قسمت پایین تر رحم، دیواره رحم و سطح آن ظاهر می شوند. گاهی میوم های بزرگی در دهانه رحم بوجود می آیند که تا حدودی مجاری ادرار را مسدود نموده یا در واژن برآمده می شوند. (به این حالت پرولاپس می گویند) از اینرو گاهی زخم هایی در میوم های پرولاپس شده ایجاد می گردد. ممکن است این زخم ها سبب عفونت و خونریزی یا هر دو شوند.

علت پدید امدن فیبروم یا میوم رحم چیست، آیا می‌توان از آن پیشگیری کرد؟

• فاکتورهای رشد

• هورمونهای ترشح شده از تخمدان

استروژن و پروژسترون، دو هورمون تحریک کننده رشد دیواره رحم هستند به نظر میرسد این هورمون ها در رشد فیبروم ها موثر باشند. میوم ها دارای تعداد بیشتری از گیرنده های استروژن و پروژسترون نسبت به سلول های  طبیعی رحم هستند ویکی ازدلایلی که فیبروم ها پس از یائسگی کوچک می شوند این مورد می باشد.

• عوامل ژنتیک

بسیاری از فیبروم ها حاوی تغییراتی در ژن ها هستند که این تغییرات در سلول های طبیعی عضله رحم دیده نمی شود.

• چسب بین سلولی

ماتریس خارج سلولی ماده ای است که باعث می شود سلول ها به هم بچسبند. این ماده در فیبروم ها افزایش می یابد. به علاوه، فاکتورهای رشد را ذخیره می کند و از این طریق هم باعث ایجاد تغییرات بیولوژیکی در سلول ها می شود.

• عوامل خطر شناخته شده در رشد فیبروم

عوامل خطر شناخته شده ای که می توانند بر رشد فیبروم تأثیر بگذارند عبارتند از: شروع قاعدگی در سنین پایین، افزایش وزن و چاقی، کمبود ویتامین ،؛ رژیم غذایی غنی از  گوشت قرمز و فقیر از سبزیجات برگی، میوه و لبنیات، و نوشیدن مشروبات الکلی از جمله آبجو خطر ابتلا به فیبروم ها را افزایش می دهد. همچنین  سابقه فامیلی فیبروم نیز شانس بیشتری برای ابتلابه فیبروم بوجود می اورد.

[banner_insta]

حتما بخوانید: سرطان در زنان

انواع میوم رحم

رده بندی بندی میوم ها به محل قرارگیری آنها در رحم بستگی دارد. اما بطور کلی به سه دسته تقسیم می شوند:

• میوم اینترامورال
• میوم ساب موکوزال
• میوم ساب سروزال

میوم یا فیبروم اینترامورال:

میوم های مولد در نخستین ظهور و رشد خود بصورت “اینترامورال” هستند و درطی زمان به گونه دیگری تبدیل می شوند؛ این میوم ها که در دیواره رحم رشد می کنند، تا زمان وخیم شدن اوضاع از خود نشانه ای بروز نمی دهند. زنان مبتلا به این نوع میوم دچار خونریزی های شدید در قاعدگی می شوند، همچنین احتمال سقط جنین  و ناباروری نیز در این دسته از افراد وجود دارد. میوم های اینترامورال در سایزهای مختلفی دیده می‌شوند. معمولا اگر روی دیواره‌ی آندومتر به طور مستقیم فشار وارد کنند و یا اینکه  سایز بیشتر از 5 سانتی منر داشته باشند، منجربه بروز خونریزی‌های شدید می‌شوند که در این موارد گاهی لازم است به روش‌های جراحی درمان‌های لازم برای بیمار انجام شود. براساس سن خانم ها در هنگام گرفتاری با فیبروم‌های اینترامورال درمان‌های مختلف جراحی یا دارویی برای ایشان در نظر گرفته می‌شود.

میوم یا فیبروم ساب موکوزال:

فیبروم‌های ساب موکوزال فیبروم‌هایی هستند که در داخل حفره رحم قرار گرفته‌اند و به صورت زائده گوشتی از حفره آندومتر آویزان هستند و این فیبروم‌ها به دلیل ارتباط با حفره‌ی خارج رحم منجر به بروز خونریزی‌های شدید می‌شوند. درهنگام تشخیص این فیبرو‌ها حتما باید اقدامات جراحی برای خروج آنها و درمانشان صورت گیرد. بهترین روش و اقدام جراحی برای درمان و خارج‌سازی فیبروم‌های ساب موکوزال، روش جراحی هیستروسکوپی می‌باشد. در فیبروم های ساب موکوزال پارگی رگ های خونی داخل میوم ها، موجب افزایش خونریزی در زمان قاعدگی می شود. این نوع میوم ها می توانند موجب زایمان زودرس و یا سقط جنین شوند.

میوم یا فیبروم ساب سروزال:

این نوع میوم در داخل حفره شکمی یا لگن رشد می کند، از نظر اندازه ابعاد مختلفی دارند. آنها می توانند قبل از بروز هر گونه علائمی بزرگ شوند. فیبروم های ساب سروزال که اغلب در حفره لگن رشد می‌کنند به دلیل دور بودن از دیواره آندومتر معمولا علائم کمتری از نوع خونریزی واژینال از خود نشان می‌دهند. معمولا این فیبروم‌ها بدون علامت هستند و از طریق انجام اتفاقی سونوگرافی مشخص می‌شوند. اگر این فیبروم‌ها از نظر اندازه بزرگ نباشند، و یا اینکه به ارگان‌های مجاور مانند هالب و عروق لگنی فشار نیاورند، معمولا انجام جراحی برای این نوع فیبروم‌ها ضرورتی ندارد. فیبروم‌های ساب سروزال که با پایه‌ی باریک به رحم چسبیده‌اند، ممکن است دور خود پیچ بخورند و به این ترتیب باعث بروز دردهای شدید شکمی شوند.

در این صورت نیز، این فیبروم‌ها نیاز به جراحی دارند. جراحی این فیبروم‌ها از طریق لاپاروسکوپی یا باز کردن شکم و لاپاراتومی انجام می‌شود.

حتما بخوانید: درباره لاپاراسکوپی بیشتر بدانید.

• نکته: دو نوع فیبروم خطرناک وجود دارد. اولین نوع، فیبروم های داخل حفره رحم یا ساب موکوزال است که امکان سرطانی شدن دارند. حتما باید این نوع میوم با روش نوین هیستروسکوپی جراحی شوند. نوع دوم فیبروم های با رشد سریع  هستند که احتمال تبدیل به سارکوم را دارند. در این نوع قطعا درمان جراحی لازم است.

[banner_booking]

عوارض میوم رحم (فیبروم)

اگرچه فیبروم های رحمی معمولا  سرطانی نمی شوند، اما می توانند منجر به بروز عوارض خطرناکی شوند. از مهمترین عوارض آن‌ها  عبارتند از:

• کم خونی های بسیار شدید به دلیل خونریزی های رحمی شدید است که باعث ضعف و خستگی می شود. گاهی برای جبران این کم خونی و عوارض قلبی عروقی ناشی از ان، انتقال خون ضرورت می یابد.
• در صورتیکه فرد مبتلا به میوم باردار شود، احتمال بزرگ شدن میوم ها وجود دارد زیرا هورمون های بارداری می توانند باعث افزایش رشد میوم ها شوند.
• در زنانی که میوم دارند به دلیل قرار گرفتن میوم ها در نزدیکی دهانه رحم و مسدود کردن راه خروج نوزاد، احتمال سقط جنین افزایش می یابد.
• در صورتیکه رشد میوم ها باعث بسته شدن دهانه رحم ولوله های آن شود، خطر ناباروری افزایش می یابد.

علائم میوم رحم

در اغلب موارد فیبروم یا میوه های رحم علامتی ندارد. در مواردی که فیبروم علامت می دهد این نشانه می تواند یک یا چند گزینه از موارد زیر باشد:

• احساس درد و ناراحتی در ناحیه لگنی: فرد در ناحیه شکم و لگن احساس سنگینی و درد دارد اگر میوم عفونی شود، ممکن است باعث درد، خونریزی یا خروج ترشحات از واژن شود.
• خونریزی شدید: می تواند باعث کم خونی، خستگی و ضعف شود. همچنین مقاربت جنسی همراه با درد است.
• تکرر دفع ادرار و وجود مشکلات در دفع ادرار:به دلیل این که رحم در کنار مثانه واقع شده، رشد توده در این ناحیه می تواند موجب تکرر دفع ادرار شود.اگر میوم جریان ادرار را متوقف کند، ادرار زنان ممکن است با تاخیر شروع شود، در پایان قطراتی ریخته می شود که احتباس ادراری را ایجاد کند.
• قاعدگی های شدید: میوم ها موجب تغییر در چرخه قاعدگی می شوند. بدین معنا که شما دوران قاعدگی طولانی تر و سنگین تر از حالت معمول دارید.
• درد زیاد پاها یا کمر و احساس خستگی
• اشکال در بارداری
• بزرگی شکم
• یبوست

آزمایشات و تشخیص میوم رحم

• پزشکان اغلب میوم ها را طی معاینه دستی تشخیص می دهند. در طول معاینه لگن، پزشک ممکن است میوم را اگر پرولاپس شده باشد مشاهده نماید. زمانی که پزشک اندازه و شکل رحم را بررسی می کند ( با یک دست دارای دستکش داخل واژن و دست دیگری در قسمت بالای شکم) ، ممکن است میوم را لمس نماید.
• اگر تشخیص قطعی نباشد، پزشکممکن است دستگاه سونوگرافی را از طریق واژن به رحم وارد کند تا تصویری از این منطقه دریافت کند. این عمل، که سونوگرافی ترانس واژینال نام دارد، برای بررسی انسداد جریان ادرار و یافتن میوم های بیشتر نیز انجام می شود.
• هیستروسکوپی: پزشک تلسکوپ کوچکی به نام هیستروسکوپ را وارد رحم می­کند. سپس محلول نمکی را به درون رحم تزریق می­کند تا حفره آن باز شود و بتواند دیواره های رحم و دهانه لوله های تخمدان را معاینه کند.
• هیستروسونوگرافی: هیستروسونوگرافی از محلول آب نمک استریل برای باز کردن حفره رحم استفاده می­کند و گرفتن تصویر از فیبروم های زیر موکوسی و مخاط رحم را آسانتر می­کند.
• آزمایش پاپ اسمیر(Pap) یا ویروس پاپیلومای انسانی (HPV) آزمایش های سیتولوژی سرویکس (برای رد کردن سرطان دهانه رحم) نیز انجام می گیرد.
• تصویربرداری رزونانس مغناطیسی (MRI):این روش هم یکی از راه های تعیین سایز و محل فیبروم ها می باشد.
• ام آر ای نیز می تواند تصویر دقیقی از رحم را به پزشک نشان دهد.

حتما بخوانید: کیست تخمدان در بارداری

ریسک فاکتورهای موثر در ایجاد فیبروم

دانشمندان هنوز پاسخ دقیق و قطعی برای علت اصلی شکل‌گیری فیبروم پیدا نکرده‌اند، اما تقریباً همه بر این نکته توافق دارند که ریشه‌های ژنتیکی و هورمونی در آن نقش پررنگی دارند. معمولاً زنانی که مادر یا خواهرشان سابقه فیبروم داشته‌اند، بیشتر در معرض این مشکل قرار می‌گیرند. این یعنی زمینه بروز فیبروم از همان ابتدا در بدن برخی افراد وجود دارد و فقط منتظر زمان مناسب برای رشد است.

سن نیز یکی دیگر از عوامل قابل توجه است. فیبروم معمولاً بین ۳۰ تا ۵۰ سالگی شایع‌تر می‌شود؛ یعنی درست در سال‌هایی که تعادل هورمونی بدن بیشتر از همیشه دستخوش تغییر می‌شود. هورمون استروژن به‌طور خاص در رشد فیبروم نقش دارد و به همین دلیل است که این توده‌ها در دوران بارداری که میزان استروژن بالا می‌رود ممکن است بزرگ‌تر شوند و بعد از یائسگی، وقتی سطح هورمون‌ها کاهش پیدا می‌کند، کوچک‌تر شوند.

وزن بدن نیز از عواملی است که نمی‌توان آن را نادیده گرفت. چربی اضافه در بدن باعث افزایش استروژن می‌شود و همین مسئله می‌تواند زمینه رشد فیبروم را فراهم کند. خانم‌هایی که اضافه‌وزن دارند یا فعالیت بدنی کمی دارند، بیشتر در معرض رشد سریع‌تر این توده‌ها هستند. آغاز زودهنگام قاعدگی، مصرف زیاد گوشت قرمز و کمبود برخی ویتامین‌ها نیز در مطالعات مختلف به عنوان عوامل افزایش‌دهنده خطر مطرح شده‌اند.

چگونه می‌توان از فیبروم پیشگیری کرد؟

اگرچه هنوز راه قطعی برای جلوگیری از ابتلا به فیبروم وجود ندارد، اما بسیاری از متخصصان معتقدند که تغییرات کوچک اما مداوم در سبک زندگی می‌تواند احتمال بروز آن را کاهش دهد.

1- اولین قدم همیشه وزن مناسب است. وقتی وزن در محدوده سالم قرار داشته باشد، سطح استروژن بدن در حالت متعادل باقی می‌ماند و زمینه رشد فیبروم کمتر می‌شود.

2- ورزش مداوم، حتی اگر فقط روزی نیم ساعت پیاده‌روی سریع باشد، نقش مهمی در کاهش التهاب، تعادل هورمون‌ها و کنترل وزن دارد.

3- تغذیه نیز همان‌قدر مهم است. رژیمی که در آن مصرف سبزیجات، میوه‌ها، غلات کامل و منابع پروتئینی سالم مثل ماهی و حبوبات بیشتر باشد، بدنی مقاوم‌تر و متعادل‌تر از نظر هورمونی ایجاد می‌کند. در مقابل، غذاهای خیلی چرب، سرخ‌کردنی‌ها، فست‌فودها و گوشت قرمز زیاد می‌توانند زمینه رشد فیبروم را تقویت کنند.

4- کنترل استرس نیز عامل دیگری است که معمولاً کمتر جدی گرفته می‌شود. استرس مزمن باعث تغییرات هورمونی و افزایش التهاب می‌شود و همین فرآیندها می‌توانند روی رشد فیبروم اثر بگذارند.

5- فعالیت‌هایی مثل یوگا، مدیتیشن یا حتی داشتن یک زمان کوتاه مشخص در طول روز برای استراحت ذهنی، در طولانی‌مدت تأثیر چشمگیری دارند.

آیا فیبروم رحمی خطرناک است؟

اغلب فیبروم‌ها خطرناک نیستند و در اکثریت موارد نیازی به نگرانی جدی وجود ندارد. آن‌ها توده‌های خوش‌خیم‌اند و احتمال سرطانی شدنشان بسیار کم است. با این حال، این به معنای کوچک شمردن علائم نیست. فیبروم‌هایی که داخل حفره رحم قرار دارند یا آن‌هایی که به اندازه قابل توجهی بزرگ شده‌اند، ممکن است درد، خونریزی شدید ماهانه، کم‌خونی یا حتی مشکل در دفع ادرار و مدفوع ایجاد کنند.

گاهی اوقات نیز فیبروم با باروری تداخل پیدا می‌کند. خانم‌هایی که به‌طور مکرر دچار سقط می‌شوند یا بارداری‌شان به سختی اتفاق می‌افتد، معمولاً باید وضعیت رحمشان از نظر وجود فیبروم بررسی شود. بنابراین خطرناک بودن یا نبودن فیبروم بیشتر به شرایط فردی و محل قرارگیری آن بستگی دارد تا خودِ توده.

فیبروم یا میوم‌های رحمی چند گرید یا درجه دارند؟

تقسیم‌بندی فیبروم‌ها معمولاً بر اساس محل قرارگیری توده نسبت به لایه‌های مختلف رحم انجام می‌شود. برخی از آن‌ها دقیقاً داخل حفره رحم رشد می‌کنند و به آن‌ها ساب‌موکوزال گفته می‌شود. این دسته بیشترین ارتباط را با خونریزی شدید و ناباروری دارند، چون فضای داخلی رحم را تغییر می‌دهند.

دسته دیگر فیبروم‌های اینترامورال هستند که در دیواره عضلانی رحم رشد می‌کنند. این نوع فیبروم اگر بزرگ شود ممکن است به رحم شکل غیرطبیعی بدهد و درد یا فشار ایجاد کند. نوع سوم هم فیبروم‌های ساب‌سروزال هستند که روی سطح خارجی رحم قرار می‌گیرند و بیشتر دردی مبهم یا احساس سنگینی در شکم ایجاد می‌کنند.

گاهی نیز فیبروم‌ها پایه‌دار هستند؛ یعنی با یک ساقه به رحم متصل‌اند و ممکن است باعث دردهای شدید ناگهانی شوند. این تقسیم‌بندی‌ها کمک می‌کند پزشک تشخیص بدهد کدام روش درمانی مناسب‌تر است.

ارتباط فیبروم رحم و بارداری

هرچند بسیاری از زنان با وجود فیبروم بارداری سالمی را تجربه می‌کنند، اما در برخی موارد این توده‌ها می‌توانند با روند بارداری تداخل داشته باشند. فیبروم‌هایی که داخل حفره رحم قرار دارند، ممکن است مانع لانه‌گزینی جنین شوند یا به رحم شکل نامناسبی بدهند؛ در نتیجه احتمال سقط جنین افزایش پیدا می‌کند.

فیبروم‌های بزرگ‌تر نیز گاهی باعث درد در دوران بارداری یا حتی زایمان زودرس می‌شوند. بعضی زنان در طول بارداری احساس فشار یا سنگینی بیشتری می‌کنند، چون با بالا رفتن سطح استروژن، فیبروم ممکن است کمی بزرگ‌تر شود. با این حال، هیچ قانون قطعی وجود ندارد؛ برخی زنان با فیبروم‌های بزرگ بارداری آرامی دارند و برخی دیگر با وجود فیبروم کوچک با مشکل روبه‌رو می‌شوند. به همین دلیل است که کنترل و بررسی دوره‌ای در دوران بارداری اهمیت زیادی دارد.

تأثیر فیبروم بر روش‌های کمک‌باروری

وقتی زن و شوهر به روش‌هایی مثل IVF یا ICSI فکر می‌کنند، پزشک معمولاً ابتدا وضعیت رحم را بررسی می‌کند. اگر فیبروم به حفره رحم فشار وارد کند یا فضای آن را تغییر داده باشد، احتمال موفقیت IVF کاهش پیدا می‌کند. در این شرایط پزشک ممکن است توصیه کند فیبروم ابتدا برداشته شود تا محیط رحم برای لانه‌گزینی جنین کاملاً آماده باشد.

البته همه فیبروم‌ها تأثیر منفی روی روش‌های کمک‌باروری ندارند. فیبروم‌های کوچک و سطحی معمولاً مشکلی ایجاد نمی‌کنند. بنابراین تصمیم‌گیری در این زمینه کاملاً فردی است و نیاز به بررسی دقیق سونوگرافی و در برخی موارد MRI دارد.

عواملی که ریسک ابتلا به فیبروم را افزایش می‌دهند

علاوه بر زمینه ژنتیکی، چند عامل دیگر نیز وجود دارد که می‌تواند احتمال رشد فیبروم را بالا ببرد. اضافه‌وزن یکی از مهم‌ترین آن‌هاست، اما سبک غذایی پر از چربی‌های اشباع، گوشت قرمز زیاد و کمبود میوه و سبزیجات نیز در افزایش خطر نقش دارد. افرادی که فعالیت بدنی کم دارند یا بیشتر روز را نشسته سپری می‌کنند نیز در معرض خطر بیشتری هستند، چون بدن فرصت کافی برای تنظیم هورمون‌ها ندارد.

استرس طولانی‌مدت و مصرف الکل در برخی مطالعات با رشد سریع‌تر فیبروم ارتباط داشته‌اند، اگرچه این موضوع هنوز صد درصد قطعی نیست. شروع قاعدگی در سن پایین هم یک عامل خطر محسوب می‌شود. همه این‌ها نشان می‌دهد که فیبروم یک بیماری چندعاملی است و نمی‌توان آن را فقط به یک علت نسبت داد.

تفاوت فیبروم و میوم رحم چیست؟

این سؤال شاید از متداول‌ترین سؤالاتی باشد که در مطب متخصصان زنان مطرح می‌شود. پاسخ بسیار ساده است: هیچ تفاوتی وجود ندارد. فیبروم، میوم، فیبروئید یا لیومیوم، همه اسامی مختلفی هستند که پزشکان برای اشاره به همین توده خوش‌خیم رحم استفاده می‌کنند. در واقع فقط نوع استفاده و عادت‌های زبانی متفاوت است.

انواع جراحی‌های فیبروم (میوم) رحمی در تهران

در تهران و بسیاری از شهرهای بزرگ، روش‌های درمانی مختلفی برای فیبروم وجود دارد و انتخاب روش به محل و اندازه توده بستگی دارد. اگر فیبروم داخل حفره رحم باشد، معمولاً از هیستروسکوپی استفاده می‌شود؛ روشی که در آن پزشک بدون ایجاد برش روی شکم، از طریق واژن و دهانه رحم وارد می‌شود و فیبروم را برمی‌دارد.

برای فیبروم‌های بزرگ‌تر یا آن‌هایی که در دیواره رحم قرار دارند، معمولاً لاپاراسکوپی گزینه مناسبی است. این روش با چند برش کوچک روی شکم انجام می‌شود و دوران نقاهت آن کوتاه است. اگر تعداد فیبروم‌ها زیاد باشد یا اندازه‌شان بسیار بزرگ شود، پزشک ممکن است روش جراحی باز را پیشنهاد کند.

روش دیگری به نام امبولیزاسیون نیز وجود دارد که کمتر تهاجمی است. در این روش جریان خون‌رسانی به فیبروم قطع می‌شود و توده به مرور کوچک می‌شود. انتخاب روش مناسب بستگی به سن، برنامه بارداری، محل فیبروم و علائم فرد دارد.

اندازه میوم برای عمل باید چقدر باشد؟

معیار واحد و مشخصی برای تعیین اندازه دقیق فیبروم جهت جراحی وجود ندارد، زیرا تصمیم‌گیری کاملاً وابسته به شرایط فردی است. با این حال، معمولاً پزشکان زمانی به جراحی فکر می‌کنند که فیبروم بزرگ‌تر از پنج تا هفت سانتی‌متر باشد، سریع رشد کرده باشد، باعث خونریزی‌های شدید شود یا برنامه بارداری فرد را تحت تأثیر قرار دهد. حتی فیبروم‌های کوچک‌تر نیز اگر داخل حفره رحم قرار گرفته باشند، ممکن است نیاز به درمان داشته باشند.

غذاهای مضر برای فیبروم رحمی کدامند؟

غذاهایی که تعادل هورمونی بدن را به هم می‌زنند، برای فیبروم مناسب نیستند. غذاهای خیلی چرب، فست‌فودها، گوشت قرمز زیاد، نوشیدنی‌های صنعتی و شیرینی‌جات بیش از اندازه می‌توانند سطح التهاب بدن را بالا ببرند و رشد فیبروم را سریع‌تر کنند. در مقابل، مصرف غذاهای غنی از فیبر، سبزیجات برگ‌سبز، میوه‌های تازه، ماهی، حبوبات و غلات کامل به کاهش علائم و کنترل رشد کمک می‌کند. بسیاری از پزشکان نیز توصیه می‌کنند مصرف کافئین و الکل محدود شود.

راهکارهای پیشگیری و مدیریت فیبروم رحم

پیشگیری کامل از فیبروم ممکن نیست، اما می‌توان با مجموعه‌ای از عادت‌های سالم احتمال رشد سریع یا عود آن را کاهش داد. حفظ وزن مناسب، ورزش منظم، رژیم غذایی سالم و خواب کافی از مهم‌ترین عوامل هستند. همچنین کاهش استرس با روش‌هایی مثل مدیتیشن یا حتی داشتن سرگرمی‌های آرامش‌بخش می‌تواند نقش مهمی در تعادل هورمون‌ها داشته باشد. مهم‌تر از همه، انجام معاینات منظم و سونوگرافی دوره‌ای است. این کار کمک می‌کند فیبروم‌ها در مراحل اولیه شناسایی شوند و قبل از ایجاد مشکل جدی تحت کنترل قرار گیرند.

روش های درمان فیبروم رحم

گزینه های درمانی فراوانی در جهت رفع فیبروم وجود دارند که پزشک در مورد انواع آنها تصمیم می گیرد. میوم های بدون علامت معمولا نیازی به درمان ندارند و به ندرت بدخیم می شوند. این میوم ها معمولا به آرامی رشد می کنند و بعد از یائسگی همراه با کاهش سطح هورمون های تخمدانی کوچک می شوند.

1. دارویی

داروها موجب از بین رفتن میوم ها نمی شوند ولی برخی علایم ناشی از فیبروم را کاهش می دهند. قرص ها، برچسب ها و یا آمپول های ضدبارداری میزان خونریزی دوره پریود و گرفتگی رحم را کاهش می دهند. آیو دی های پروژسترونی نیز میزان خونریزی را کاهش می دهند.

در مواردیکه بیمار خونریزی شدید دارد، روشهای ضد بارداری هورمونی و یا سایر داروها می توانند این مشکل را حل نمایند.

مصرف داروهای دانازول، کابرگولین، یولی پریستال استات برای کاهش اندازه میوم ها توسط پزشک متخصص توصیه می شود. در برخی موارد از آمپول دیفرلین یا دکاپپتیل به مدت محدود که سبب کاهش سایز میوم می‌ گردد استفاده می‌شود. هورمون لوتئینیِ نیز از طریق کاهش هورمون استروژن باعث جلوگیری از وخیم تر شدن میوم ها می شود. نکته مهم در استفاده از این داروها محدودیت مصرف آنهاست؛ به دلیل ایجاد عوارضی چون پوکی استخوان نباید بیش از 6 ماه از این دارو استفاده گردد.

2. آمبولیزاسیون شریان رحمی

ذرات كوچك (عوامل آمبوليك) به درون عروق اصلی تغذیه کننده رحم تزریق و جريان خون به سمت فيبروم ها قطع مي شود و منجر به كوچک شدن و از بین رفتن آنها مي شود.

3. فرکانس های رادیویی

در این روش، از انرژی فرکانس رادیویی برای تخریب و از بین بردن فیبروم های رحمی و استفاده می شود. این کار را می توان در طی یک عمل لاپاراسکوپی یا خارج رحمی انجام داد.

4. میومکتومی لاپاروسکوپی

میومکتومی به روش لاپاراسکوپی این امکان را به پزشک می دهد که بدون باز کردن شکم امکان خروج فیبروم از برش های بسیار کوچک شکمی داشته باشد. جراح با استفاده از دوربین کوچک متصل به یکی از ابزارها، ناحیه شکم را روی مانیتور مشاهده میکند. این روش برای بیماران بسیار قابل تحمل تر است. بیماران با دوران ریکاوری بسیار کوتاه‌تر پس از جراحی و درد کمتر این دوران را سپری می کنند. در روش لاپاراسکوپی از وسایلی به نام مارسلیتور استفاده می شود که شبیه به چرخ گوشت امکان خرد کردن فیبروم و خروج فیبروم های بسیار بزرگ از برش های بسیار کوچک شکمی را فراهم می کند.

5. میومکتومی هیستروسکوپی

در صورتی که میوم ها در داخل رحم باشند (ساب موکوزال) این روش گزینه خوبی است. جراح با استفاده از وسایل وارد شده از طریق واژن و دهانه رحم به رحم، به آنها دسترسی پیدا کرده و آنها را از بین می برد. در این روش هیچ برشی بر روی شکم انجام نمی شود. تمام مراحل جراحی به صورت واژینال انجام می شود. هیستروسکوپی انقلابی در درمان جراحی فیبروم ها به وجود اورده است. بیماران بسیاری که در گذشته به دلیل خونریزی های شدید ناشی از فیبروم های داخل حفره رحم مجبور بودند عمل جراحی دراوردن رحم یا هیسرکتومی را تحمل کنند، اکنون با این روش موفق به حفظ باروری هستند. دوران ریکاوری در این روش بسیار کوتاه است. درد و خونریزی پس از عمل بسیار اندک می باشد. بیمار با راحتی زیادی این عمل را تحمل می کند.

6. میومکتومی به روش باز کردن شکم

وقتی فیبروم ها متعدد، بسیار بزرگ یا بسیار عمیق هستند، پزشک ممکن است از روش جراحی باز شکمی برای از بین بردن آنها استفاده کند. یکی از مواقعی که به بیمار روش باز کردن شکم پیشنهاد می شود زمانی است که بیمار قصد داشته باشد پس از جراحی اقدام به بارداری نماید.
از انجاییکه ترمیم فیبروم به روش لاپاراسکوپی امکان ترمیم کامل محل فیبروم را نمی دهد و ممکن است به دلیل ترمیم ناکامل پارگی رحم حین بارداری اتفاق بیفتد حتما تاکید می شود کسانی که قصد بارداری دارند حتما از روش جراحی باز استفاده کنند.

7. تخریب بافت داخل رحم (اندومتریال ابلیشن):

در این روش، پزشک از طریق واژن لوله ای را وارد رحم می کند و با تکنیک های مختلف بافت داخل رحم را تخریب می کند. این روش موجب کاهش خونریزی های دوره پریود می شود؛ اما برا همه خانم ها روش مناسبی نیست. همچنین برای افرادی که خواهان فرزند هستند امکانپذیر نیست.

8. قطع خونرسانی به فیبروم:

این روش اصطلاحا ” آمبولیزاسیون عروق رحمی ” نامیده می شود. طی این روش، پزشک یک لوله باریک را وارد رگی در پا می کند و این لوله را تا داخل عروق مرتبط با رحم می برد. سپس با مهره هایی ظریف از جنس پلاستیک، شریانی را که به فیبروم خونرسانی می کند، مسدود می سازد. در نتیجه خون به فیبروم نمی رسد و بتدریج تحلیل می رود. این روش برای شخصی که خواهان فرزند در آینده است مناسب نیست.

9. هیسترکتومی یا جراحی خارج کردن رحم:

خارج کردن رحم یا “هیسترکتومی”، مشکلات فیبروم و عوارض آن را بطور قطعی برطرف می کند؛ و نگرانی عود فیبروم را رفع می سازد؛ اما امکان باروری دیگر وجود ندارد.

نکات مراقبتی بعد از درمان فیبروم رحم

پس از درمان، چه جراحی باز باشد و چه لاپاراسکوپی یا هیستروسکوپی، بدن نیاز به زمان کافی برای ترمیم دارد. معمولاً پزشکان توصیه می‌کنند برای چند هفته فعالیت سنگین انجام نشود و تا مدتی از رابطه جنسی پرهیز شود. رژیم غذایی سبک و سرشار از فیبر کمک می‌کند فشار کمتری به ناحیه لگن وارد شود و مشکل یبوست ایجاد نشود. مایعات کافی نیز برای جلوگیری از التهاب و کمک به ترمیم ضروری است. مهم‌تر از همه، باید علائمی مثل خونریزی شدید، درد غیرمعمول یا تب جدی گرفته شود و سریعاً به پزشک اطلاع داده شود.

انتخاب بهترین روش درمانی میوم رحم

شما می توانید با مشاوره با ما متوجه شوید که هر روش درمانی چه تاثیری بر شما خواهد داشت. سپس با همفکری پزشکتان روشی که برای شما مناسب تر است انتخاب کنید. برای زنان که مایل به داشتن فرزند هستند، دارو یا جراحی خارج کردن فیبروم (میومکتومی) اغلب انتخاب بهتری است.

زنانی که دیگر بچه نمی خواهند بچه دار شوند، می توانند از تمام روشهای درمانی بهره ببرند.

در انتخاب روش درمانی باید به این نکته نیز توجه کرد که علائم مرتبط با فیبروم اغلب با یائسگی از بین می روند.

پارامترهای انتخاب روش درمانی فیبروم یا میوم رحم:

• اندازه، تعداد و محل قرارگیری میوم ها
• علایم بیمار
• سن بیمار (بسیاری فیبروم ها بعد از یائسگی دیگر به رشد خود ادامه نمی دهند و یا کوچک می شوند)
• آیا تصمیم به بارداری وجود دارد یا خیر؟
• آیا فیبروم باعث خونریزی های شدیدی که موجب کم خونی شود، شده یا خیر؟

تغییرات میوم های رحم در بارداری و روش های درمان

اگرچه، در اغلب موارد فیبروم تعارضی با بارداری ندارد، اما این امکان نیز وجود دارد که بعضی از انواع آن، بخصوص انواع زیر موکوسی، باعث نازایی یا سقط جنین شوند. فیبروم ها در حین بارداری ممکن است بدن تغییر بمانند کوچک تر شوند و یا با میزان زیادیبزرگ شوند. بعضی ازفیبروم ها در بارداری به دلیل اتصال پایه ای به رحم ممکن است پیچ خوردگی پیدا کنند و یا در اثر هورمون های بارداری فیبروم ها دچار تغییرات هیاله می شوند. این تغییرات باعث دردناک شدن فیبروم ها و ناحتی شدید خانم حامله می شود. در صورت پیچ خوردن پایه فیبروم ممکن است عمل جراحی باز کردن شکم حین بارداری صورت پذیرد. ولی در غیر این صورت درمان علامتی بیمار با مایعات وریدی و مسکن انجام می پذیرد.

• نکته: به دلیل تاثیرات عمیق فیبروم بر بارداری، حتما قبل از اقدام به بارداری سونوگرافی جهت بررسی فیبروم و سایر بیماریه را انجام دهید.

درمان میوم رحم در بیماران کاندید ای وی اف

در بیمارانی که قرار است سیکل های درمان ای وی اف داشته باشند، در صورتی که فیبروم های داخل حفره رحم داشته باشند؛ باید این فیبروم ها با روش جراحی های پیشرفته هیستروسکوپی و استفاده از لیزر درمان شوند. اگر نحوه قرارگیری فیبروم داخل عضله رحم طوری  باشد که سبب انحراف حفره اندومتر شود یا حدودا بزرگتر از پنج سانتی متر باشد. در این مواقع باید جراحی و خروج فیبروم انجام شود. درضمن بیمارانی که در سیکل های متعدد ای وی اف شکست خورده اند هر فیبروم با هر اندازه ای باید جراحی شود.

جمع بندی و راهنمای مراجعه به پزشک زنان

میوم های رحمی توده های سفت غیر سرطانی هستند که در نتیجه رشد غیر طبیعی عضلات رحم بوجود می آیند. این توده ها فراوانی زیادی در بین بانوان دارند. لیکن میزان بدخیمی این توده ها بسیار کم است.
فيبروم رحمي با خونريزي غيرطبيعي رحمي و اختلالات طول مدت قاعدگي ارتباط مثبت و با مصرف قرص هاي ضدبارداری ارتباط عکس دارد. بنظر مي رسد جهت پيشگيري از ايجاد فيبروم مصرف قرص هاي ضدبارداري، درمان اختلالات قاعدگي و خونريزي غيرطبيعي رحمي در افراد پُرخطر موثر است.

خانم های مجرد هم ممکن است دچار فیبروم شوند. در این مواقع پزشک با توجه به علائم فیبروم روش درمانی مناسب را پیشنهاد می دهد.
جلوگيري از افزايش وزن و مصرف قرص هاي پيشگيري از بارداري، در افراد پرخطر مي تواند در پيشگيري از ايجاد فيبروم رحمي موثر باشد.

 انتخاب روش درمانی و مصرف دارو بایستی با مشاوره و زیر نظر پزشک متخصص انجام گیرد. همچنین در صورت احساس فشار در لگن یا خونریزی های شدید ماهیانه  حتما باید به پزشک مراجعه کنید.

1.آیا فیبروم رحم خطرناک می‌شود؟

در اغلب موارد خیر، اما اگر توده بزرگ شود یا در محل حساسی قرار بگیرد ممکن است علائم آزاردهنده یا مشکلات باروری ایجاد کند.

2.آیا فیبروم خودبه‌خود از بین می‌رود؟

گاهی اوقات با ورود به دوران یائسگی و کاهش سطح هورمون‌ها، فیبروم کوچک می‌شود، اما ناپدید شدن کامل آن خیلی رایج نیست.

3.آیا همه فیبروم‌ها نیاز به جراحی دارند؟

خیر. بسیاری از فیبروم‌ها بدون نیاز به جراحی فقط تحت نظر گرفته می‌شوند، مگر اینکه علائم شدید ایجاد کنند.

4.آیا درمان دارویی مؤثر است؟

درمان دارویی می‌تواند علائم را کاهش دهد و رشد فیبروم را کند کند، اما معمولاً باعث حذف کامل آن نمی‌شود.

4.آیا فیبروم مانع بارداری می‌شود؟

بسته به محل قرارگیری، ممکن است اثرگذار باشد، اما بسیاری از زنان با وجود فیبروم به‌طور طبیعی باردار می‌شوند.