لاپاراسکوپی چیست مزایا و معایب

زمان مطالعه: 8 دقیقه

لاپاراسکوپی یک متد تشخیصی / درمانی است که از سال ۱۹۰۰ م. متداول شد. از آن زمان تا اکنون پیشرفت‌های چشمگیری در عرصه پزشکی داشته است. در این روش وسیله باریکی بنام لاپاروسکوپ از طریق ایجاد برش کوچکی وارد بدن شده و امکان مشاهده و در صورت لزوم عمل جراحی را بدون نیاز به ایجاد برش های بزرگ فراهم می آورد. (درون بینی)

لاپاراسکوپی می‌تواند برای تشخیص، درمان و یا هر دو مورد استفاده قرار گیرد.

لاپاراسکوپی تشخیصی برای بررسی طیف گسترده ای از اختلالات مفید است. می‌توان از آن برای ارزیابی اختلالات کبدی، تومورها و سایر توده های شکمی، دردهای حاد و مزمن شکم، تروما، بدخیمی اندام‌های داخلی حفره شکمی (مانند لوزالمعده، آپاندیس، معده، روده کوچک و روده بزرگ، کیسه صفرا)، کیست و غیره استفاده نمود.

لاپاراسکوپی بویژه در درمان بیماری‌ها و اختلالات مرتبط با رحم و تخمدان (همچون کیست، میوم رحم، رفع چسبندگی لوله ها و …)، تشخیص و درمان ناباروری، همچنین ترمیم افتادگی لگن، درمان بی اختیاری ادراری و رفع فقدان کنترل مثانه کاربرد دارد.

لاپاراسکوپی چیست؟

امروزه برای بیشتر عمل‌های جراحی که در ناحیه شکم و قفسه سینه لازم است، لاپاراسکوپی می‌تواند اولین انتخاب باشد مگر آن که انجام این عمل برای بیماری غیرقابل انجام باشد، مانند بیمارانی که شیمی درمانی یا رادیوتراپی می‌شوند.

این روش کم ‌خطر و کم تهاجمی با ایجاد برش‌های کوچکی روی پوست انجام می‌گیرد. در این روش از ابزاری به نام لاپاراسکوپ به منظور تصویربرداری تشخیصی از داخل بدن بیمار استفاده می‌شود.

لاپاراسکوپ در واقع تیوب بلند و طویلی است که در ابتدای آن دوربین کوچک و با رزولوشن بالا قرار گرفته است. با ایجاد برش‌های کوچک بر روی شکم بیمار، لاپاراسکوپ وارد بدن وی می‌شود و دوربین، تصاویر را به یک مانیتور ویدیویی ارسال می‌کند.

تفاوت لاپاراسکوپی تشخیصی و لاپاراسکوپی درمانی

لاپاراسکوپی یکی از روش‌های نوین جراحی کم‌تهاجمی است که با ایجاد برش‌های کوچک و استفاده از دوربین انجام می‌شود. این روش به دو نوع اصلی لاپاراسکوپی تشخیصی و لاپاراسکوپی درمانی تقسیم می‌شود. هرچند هر دو از یک تکنیک کلی استفاده می‌کنند، اما از نظر هدف، میزان مداخله، کاربرد و پیامدها تفاوت‌های مهمی با یکدیگر دارند که شناخت آن‌ها برای بیماران و حتی تصمیم‌گیری‌های درمانی اهمیت زیادی دارد.

تفاوت از نظر هدف انجام

لاپاراسکوپی تشخیصی با هدف بررسی و شناسایی علت بیماری انجام می‌شود؛ زمانی که روش‌هایی مانند سونوگرافی یا MRI پاسخ قطعی نداده‌اند. در مقابل، لاپاراسکوپی درمانی با هدف درمان مستقیم مشکل صورت می‌گیرد، مانند برداشتن کیست، چسبندگی یا توده‌های غیرطبیعی. بنابراین تفاوت اصلی این دو، تشخیص در برابر درمان است.

تفاوت از نظر اقدامات انجام‌شده

در لاپاراسکوپی تشخیصی، پزشک تنها اندام‌های داخلی را مشاهده و ارزیابی می‌کند و معمولاً مداخله‌ای انجام نمی‌دهد، مگر نمونه‌برداری محدود. اما در لاپاراسکوپی درمانی، اقدامات جراحی فعال مانند برش، ترمیم، خارج‌سازی بافت یا اصلاح ناهنجاری‌ها انجام می‌شود که ماهیت آن را به یک جراحی کامل تبدیل می‌کند.

تفاوت از نظر مدت زمان عمل

لاپاراسکوپی تشخیصی معمولاً کوتاه‌تر است و اغلب در زمان کوتاهی به پایان می‌رسد، زیرا صرفاً شامل مشاهده و بررسی است. در حالی که لاپاراسکوپی درمانی به دلیل انجام اقدامات جراحی، زمان‌برتر بوده و بسته به نوع درمان ممکن است مدت قابل‌توجهی طول بکشد.

تفاوت از نظر میزان تهاجم و ابزار

در لاپاراسکوپی تشخیصی، تعداد ابزارها و میزان دستکاری بافت‌ها محدود است و آسیب کمتری به بدن وارد می‌شود. اما در نوع درمانی، ابزارهای جراحی بیشتری استفاده شده و مداخله عمیق‌تری در بافت‌ها صورت می‌گیرد که آن را تهاجمی‌تر از نوع تشخیصی می‌کند.

تفاوت از نظر کاربردهای پزشکی

لاپاراسکوپی تشخیصی بیشتر برای بررسی علل دردهای مزمن شکمی، ناباروری، یا خونریزی‌های نامشخص کاربرد دارد. در مقابل، لاپاراسکوپی درمانی برای درمان بیماری‌هایی مانند اندومتریوز، کیست تخمدان، حاملگی خارج‌رحمی یا برداشتن کیسه صفرا به کار می‌رود و نقش درمانی مستقیم دارد.

تفاوت از نظر عوارض و دوره نقاهت

به دلیل مداخلات محدود، لاپاراسکوپی تشخیصی معمولاً عوارض کمتر و دوره نقاهت کوتاه‌تری دارد. اما در لاپاراسکوپی درمانی، به علت انجام اعمال جراحی، احتمال بروز عوارض کمی بیشتر بوده و بیمار به زمان بیشتری برای بهبودی نیاز دارد، هرچند همچنان از جراحی باز سبک‌تر است.

تفاوت از نظر هزینه

لاپاراسکوپی تشخیصی معمولاً هزینه کمتری دارد، زیرا زمان عمل کوتاه‌تر و ابزار کمتری استفاده می‌شود. در مقابل، لاپاراسکوپی درمانی به دلیل پیچیدگی بیشتر، استفاده از تجهیزات تخصصی و زمان طولانی‌تر، هزینه بالاتری را به بیمار تحمیل می‌کند.

در مجموع، لاپاراسکوپی تشخیصی و درمانی اگرچه از یک روش مشترک بهره می‌برند، اما از نظر هدف، میزان مداخله و پیامدهای درمانی تفاوت‌های اساسی دارند. انتخاب بین این دو روش کاملاً به شرایط بیمار و تشخیص پزشک بستگی دارد و هر دو نقش مهمی در پزشکی مدرن و درمان کم‌تهاجمی ایفا می‌کنند.

[banner_booking]

تفاوت جراحی باز با لاپاراسکوپی

• در گذشته جهت جراحی برش‌های بزرگی در ناحیه شکمی یا قفسه سینه ایجاد می‌شد. که عمل باز اطلاق می‌گردید. دارای نقاط ضعف و عوارضی بود.
• به دلیل دستکاری و در معرض هوا قرار گرفتن روده ها و احشا، در اغلب موارد پس از عمل باز، چسبندگیهای وسیع داخل شکمی ایجاد شده و گاها باعث انسداد روده و عوارض جدی می شود. به گونه ای که 30% بیمارانی که تحت این جراحی ها قرار می گیرند. در طی 10 سال، به عمل های مجدد جهت برطرف شدن این چسبندگی ها نیاز پیدا می کنند.
• از آنجا که طول زخم جراحی در عمل باز بیشتر است، احتمال عفونت زخم و جوش نخوردن در این جراحی ها زیاد است.
• احتمال عدم جوش خوردن کامل و مناسب محل برش جراحی و ایجاد انواع فتق های جدار شکم وجود دارد.(این مورد در ۲۰ درصد جراحیهای باز اتفاق می افتد.)
• از آنجا که در عمل جراحی باز برگشت روده ها و جوش خوردن زخم جدار حدود یک هفته تا 10 روز طول می کشد، بیمار چندین هفته نمی تواند سر کار و فعالیت عادی روزمره حاضر شود.
• هرگونه برش، تنها دسترسی به قسمتی از شکم را ممکن می‌سازد (بخصوص در افراد چاق) لذا همواره قسمت‌هایی وجود دارد که خارج از دید مستقیم و دسترس جراح می‌باشد نظیر محل اتصال مری به معده و زیر دیافراگم و اعضا لگنی در برش خط وسط بالای شکم.

تفاوت بارز لاپاراسکوپی با عمل باز

تفاوت بارز لاپاراسکوپی با عمل باز در نوع برش هایی است که در حین جراحی ایجاد می شود
در جراحی باز برای آنکه جراح دید کافی برای عمل داشته باشد برشی به اندازه 15 تا 30 سانتیمتر روی شکم بیمار ایجاد می کنند در حالیکه در جراحی لاپاراسکوپی فقط یک تا ۳ برش کوچک نیم تا یک سانتیمتری بوجود می آید که به سرعت قابل بهبود است و نیاز به بستری شدن طولانی مدت بیمار نیست. در این جراحی برش های کوچک به معنی این است که مدت زمان لازم برای بازسازی محل تیغ جراحی بسیار کوتاه بوده و بهبودی سریع اتفاق می افتد. در بیشتر موارد بیماران می توانند حداکثر پس از مدت یک هفته بعد از جراحی به فعالیت های طبیعی خود باز گردند چرا که درد پس از عمل کاهش و زخم های کوچک بهبود یافته است
همچنان که ذکر کردیم مهم ترین تفاوت این دو روش جراحی، زخم های کوچکتر در لاپاراسکوپی است
از آنجایی که زخم ها کوچکتر هستند و عمل دقیق تر انجام شده لذا درد بیمار بسیار کمتر است
به دلیل تمامی موارد گفته شده عوارض پس از عمل بیمار بسیار کم است و بیمار خیلی سریع تر در حدوده ۲ تا ۳ روز بعد می تواند به فعالیت های عادی خود برگردد

دلیل درد شکم بعد از عمل لاپاراسکوپی رحم

درد شکم بعد از عمل لاپاراسکوپی رحم معمولاً قابل انتظار است، اما شدت و علت آن می‌تواند متفاوت باشد. شناخت دلایل این درد کمک می‌کند بیمار با آرامش بیشتری روند بهبودی را طی کند و در صورت غیرطبیعی بودن علائم، به‌موقع پیگیری پزشکی انجام دهد.

1. گاز دی‌اکسید کربن باقی‌مانده در شکم: در حین عمل برای ایجاد دید بهتر، شکم با گاز پر می‌شود. باقی ماندن این گاز می‌تواند باعث درد، احساس فشار در شکم و حتی درد شانه‌ها شود.
2. تحریک پرده صفاق (پریتونئوم): تماس ابزارهای جراحی و گاز با این پرده حساس می‌تواند منجر به درد مبهم یا تیرکشنده در ناحیه شکم شود.
3. برش‌های جراحی روی پوست و عضلات: هرچند برش‌ها کوچک هستند، اما آسیب به پوست، عضله و بافت‌های زیرین باعث درد موضعی می‌شود.
4. انقباضات رحم پس از جراحی: رحم ممکن است بعد از عمل دچار انقباض شود، به‌ویژه اگر عمل به دلیل فیبروم، کیست یا اندومتریوز انجام شده باشد.
5. التهاب و تورم بافت‌ها: واکنش طبیعی بدن به جراحی می‌تواند باعث التهاب داخلی و در نتیجه درد شکمی شود.
6. یبوست بعد از عمل: مصرف داروهای بیهوشی و مسکن‌ها، همراه با کاهش تحرک، اغلب باعث یبوست و تشدید درد شکم می‌شود.
7. چسبندگی‌های داخلی (در موارد خاص): در برخی افراد، چسبندگی موقت بافت‌ها پس از عمل می‌تواند درد ایجاد کند، مخصوصاً هنگام حرکت.

در بیشتر موارد، درد شکم بعد از لاپاراسکوپی رحم طبیعی و موقتی است و طی چند روز تا یک هفته کاهش می‌یابد. اما اگر درد شدید، مداوم یا همراه با علائم غیرعادی باشد، مراجعه به پزشک ضروری است. توجه به بدن و پیگیری به‌موقع، کلید یک بهبودی ایمن و آرام است.

بعد از لاپاراسکوپی چه زمانی قاعدگی (پریود) شروع می‌شود؟

بعد از لاپاراسکوپی، زمان شروع قاعدگی معمولاً به چرخه‌ی طبیعی بدن فرد بستگی دارد، اما در بیشتر موارد پریود در همان بازه‌ی زمانی همیشگی یا با کمی تأخیر (چند روز تا حتی یکی دو هفته) اتفاق می‌افتد. استرس جراحی، بیهوشی، دستکاری تخمدان‌ها یا رحم و تغییرات هورمونی می‌توانند باعث عقب‌افتادن یا گاهی جلو افتادن قاعدگی شوند. اگر لاپاراسکوپی جنبه‌ی درمانی داشته باشد (مثلاً برای کیست، اندومتریوز یا مشکلات تخمدان)، نامنظمی پریود در یکی دو ماه اول طبیعی است، اما اگر قاعدگی بیش از ۶ هفته به تأخیر افتاد یا با درد و خونریزی غیرعادی همراه بود، حتماً باید با پزشک مشورت شود.

حتما بخوانید: آی وی اف چیست؟

مزایای لاپاراسکوپی توسط دکتر فاطمه سروی

1. لاپاراسکوپی زمان بهبودی کوتاهتری نسبت به جراحی باز دارد.
2. طول مدت بستری بسیار کوتاهتر از عمل باز بوده و بیمار می تواند زودتر مرخص شده و در منزل استراحت کند.
3. زخم های کوچکتری در بدن بیمار ایجاد می گردد.
4. از آسیبهای غیر ضروری به جدار شکم و قفسه سینه برای ورود و دسترسی به اندام یا عضو هدف اجتناب می شود.
5. به دلیل به حداقل رسیدن دستکاری داخل شکم از عوارض شایع و خطرناک جراحی باز مانند چسبندگی روده و انسداد روده ناشی از آن و انواع فتق های جدار شکم جلوگیری می شود و خطرعفونت بعد از عمل جراحی به حداقل می رسد.
6. بیمار درد کمتری بعد از عمل دارد.
7. امکان بررسی تمام حفره شکم بر خلاف عمل باز که فقط عضو هدف و بافتهای اطراف آن قابل دیدن و بررسی است.
8. به دلیل عدم وجود برش وسیع جراحی باز از نظر زیبایی بسیار بهتر از عمل باز می باشد.
9. احتمال عفونت در لاپاراسکوپی بسیار کمتر است.

موارد منع استفاده از لاپاراسکوپی

با وجود مزایای فراوان روش‌های کم‌تهاجمی، لاپاراسکوپی برای همه‌ی بیماران مناسب نیست. شرایط عمومی بیمار، وضعیت ارگان‌های حیاتی، سابقه‌ی بیماری‌ها و برخی مشکلات حاد یا مزمن می‌توانند انجام این روش را خطرناک یا حتی غیرممکن کنند. شناخت دقیق موارد منع استفاده از لاپاراسکوپی نقش مهمی در کاهش عوارض، افزایش ایمنی بیمار و انتخاب روش جراحی مناسب دارد.

1. ناپایداری همودینامیک بیمار: در بیمارانی که دچار شوک، افت شدید فشار خون یا بی‌ثباتی گردش خون هستند، انجام لاپاراسکوپی می‌تواند وضعیت حیاتی را بدتر کند، زیرا تغییرات فشار داخل شکم و بیهوشی عمومی تحمل‌پذیر نخواهد بود.
2. بیماری‌های شدید قلبی–ریوی: نارسایی پیشرفته قلب، بیماری‌های شدید ریوی یا کاهش ظرفیت تنفسی از موارد مهم منع هستند، زیرا افزایش فشار داخل شکم می‌تواند عملکرد قلب و ریه را به‌طور جدی مختل کند.
3. اختلالات شدید انعقادی اصلاح‌نشده: بیمارانی که دچار مشکلات انعقادی کنترل‌نشده هستند، در معرض خطر خونریزی‌های شدید قرار دارند و انجام لاپاراسکوپی بدون اصلاح این اختلالات می‌تواند تهدیدکننده‌ی حیات باشد.
4. چسبندگی‌های وسیع داخل شکمی: وجود چسبندگی‌های گسترده ناشی از جراحی‌های قبلی یا عفونت‌ها، خطر آسیب به احشاء داخلی را افزایش می‌دهد و انجام لاپاراسکوپی را دشوار یا غیرایمن می‌سازد.
5. عفونت منتشر یا سپسیس کنترل‌نشده: در شرایطی که عفونت به‌صورت گسترده در بدن وجود دارد یا بیمار دچار سپسیس فعال است، لاپاراسکوپی می‌تواند منجر به تشدید عفونت و بدتر شدن وضعیت عمومی شود.
6. افزایش شدید فشار داخل جمجمه: در بیماران با فشار داخل جمجمه بالا، تغییرات فشار شکمی و وضعیت بدنی حین جراحی ممکن است باعث افزایش بیشتر فشار مغزی و آسیب‌های جدی شود.
7. انسداد شدید و پیشرفته روده‌ای: در انسدادهای شدید، اتساع زیاد روده‌ها دید جراحی را محدود کرده و احتمال سوراخ شدن روده را افزایش می‌دهد، به همین دلیل لاپاراسکوپی معمولاً توصیه نمی‌شود.

لاپاراسکوپی اگرچه یک روش مؤثر و کم‌تهاجمی است، اما در برخی شرایط می‌تواند خطرات جدی برای بیمار به همراه داشته باشد. ارزیابی دقیق وضعیت بالینی، تشخیص صحیح موارد منع و انتخاب آگاهانه‌ی روش جراحی، کلید حفظ ایمنی بیمار و دستیابی به بهترین نتیجه درمانی است.

عمل لاپاراسکوپی رحم چقدر طول می‌کشد؟

مدت زمان عمل لاپاراسکوپی رحم معمولاً بین ۳۰ دقیقه تا ۲ ساعت است و این زمان به نوع مشکل، هدف جراحی (تشخیصی یا درمانی)، میزان درگیری بافت‌ها و تجربه پزشک بستگی دارد؛ برای مثال لاپاراسکوپی ساده برای بررسی یا برداشتن کیست کوچک زمان کمتری می‌برد، اما در مواردی مثل درمان اندومتریوز یا برداشتن فیبروم‌های بزرگ ممکن است طولانی‌تر شود، ضمن اینکه زمان بیهوشی و ریکاوری اولیه هم جدا از خودِ عمل در نظر گرفته می‌شود.

[banner_insta]

لاپاراسکوپی رحم و تخمدان ها

از لاپاراسکوپی برای تشخیص و درمان بیماریها و مسایل مربوط به زنان نیز استفاده می شود. از موارد استفاده آن ارزیابی و درمان مشکلات مربوطه به رحم و تخمدان ها می باشد. در زیر ناف برش کوچکی ایجاد می شود و لاپاراسکوپ وارد نواحی شکم و لگن می شود و رحم و تخمدان ها بطور کامل بررسی و درمان می شوند
از کاربردهای لاپاراسکوپی رحم و تخمدان می توان موارد ذیل را برشمرد:

• لاپاراسکوپی جهت رفع چسبندگی لوله ها، رحم و تخمدان ها
• لاپاراسکوپی جهت درمان میوم ها (فیبروم های رحم) از طریق برداشتن آنها یا مسدود کردن جریان خون متصل به آنها
• لاپاراسکوپی جهت درمان لایه آندومتریوز رحم از طریق تخریب بافت اندومتر
• لاپاراسکوپی جهت درمان