سپتوم رحم یک دیواره از جنس بافت متراکم آندومتر و رحم است که از قسمت فوقانی حفرۀ رحم شروع شده و به قسمتهای پائینی امتداد پیدا میکند. درواقع سپتومهای بلند حفره رحم را به دو نیم مساوی تقسیم میکنند. شایعترین ناهنجاری مادرزادی رحم، رحم سپتومدار است. ناهنجاریهای رحم حاصل تشکیل نامناسب آن در دوران ماقبل از تولد میباشد. سپتومهای رحم به انواع بلند، متوسط و کوتاه و همچنین به انواع پهن و نوک تیز تقسیم میشوند.
علائم بالینی سپتوم رحم
سپتومهای رحم بهطور معمول علائم بالینی خاصی ندارند. مگر سپتومهای بلند رحم که تا وسط دهانۀ رحم امتداد دارند. همچنین آنها ممکن است واژن را درگیر کنند. در این موارد واژن به دو نیمه تقسیم میشود.
سپتوم رحمی چقدر شایع است؟
سپتوم رحمی یکی از شایعترین ناهنجاریهای مادرزادی رحم به شمار میرود و برآورد میشود در حدود ۲ تا ۳ درصد از زنان در جمعیت عمومی دیده شود؛ با این حال در زنانی که سقط مکرر یا ناباروری دارند، شیوع آن میتواند بهطور قابلتوجهی بیشتر و حتی تا حدود ۱۰ تا ۱۵ درصد گزارش شود. این عارضه زمانی رخ میدهد که دیوارهای بافتی رحم را بهطور کامل یا نسبی به دو بخش تقسیم میکند و شدت علائم و پیامدهای آن به اندازه و نوع سپتوم بستگی دارد.
آیا داشتن سپتوم رحم مضر و خطرناک است؟
سپتوم رحم یک ناهنجاری مادرزادی است که در آن دیوارهای نازک داخل رحم وجود دارد و فضا را به دو بخش تقسیم میکند. خودِ این وضعیت معمولاً برای سلامت عمومی خطرناک نیست و بسیاری از افراد بدون علامت زندگی طبیعی دارند. اما بسته به اندازه سپتوم، میتواند روی باروری و روند بارداری تأثیر بگذارد.
مهمترین نگرانیها افزایش احتمال سقط مکرر، زایمان زودرس یا دشواری در لانهگزینی جنین است. اگر فردی مشکل باروری یا سابقه سقط داشته باشد، پزشک ممکن است درمان جراحی سادهای برای برداشتن سپتوم پیشنهاد دهد که معمولاً نتایج خوبی دارد. در غیر این صورت، در بسیاری از موارد فقط پیگیری پزشکی کافی است.
انواع سپتومهای رحم
سپتومهای بلند رحمی که شامل درگیری واژن میشود، ممکن است سبب دردهای دوران قاعدگی، دیسمنوره و اختلال در برقراری رابطۀ جنسی شوند. سایر موارد سپتومهای رحمی اغلب بدون علامت هستند و بطور اتفاقی در طی انجام سونوگرافی واژینال یا عکس رنگی رحم تشخیص داده میشوند. بیشترین مشکل حاصل از سپتوم رحم سقط مکرر و اختلال در باروری است. البته تعداد اندکی از بیماران دارای سپتوم رحمی با شکایت ناباروری مراجعه میکنند. معمولا در طی بررسیهای زوج نابارور میتوانیم به تشخیص سپتوم رحم برسیم.
سپتومهای رحمی که اغلب باعث سقط سه ماهه دوم بارداری میشوند. درصورتی که بارداری ادامه پیدا کند بیماران سپتوم رحم دچار اختلالاتی مثل قرارگیری نامعمول جنین در داخل رحم میشوند. لانه گزینی در رحم سپتومدار ممکن است روی دیوارۀ سپتوم صورت گیرد و در اینصورت احتمال سقط مکرر بیشتر میشود. درصورت تشکیل جفت روی دیواره سپتوم، احتمال جدا شدن زودرس جفت یا دکولمان بیشتر است. قابل ذکر است که اغلب، موارد دکولمان باعث از بین رفتن جنین در داخل رحم در میانۀ بارداری میشود.
درصورتی که جنین به دلیل وجود سپتوم به صورت نامعمول در داخل رحم قرار گیرد و عضو نمایش جنین بصورت پا یا جنین به صورت عرضی قرار گیرد، مجبوریم برای زایمان از روش سزارین استفاده کنیم. یکی از مشکلات ناشی از سپتوم رحمی احتمال زایمان زودرس یا پارگی زودرس کیسه آب میباشد. اگر جنین داخل یکی از حفرههای رحم قرار گیرد، بهدلیل کمبود جای رشد برای جنین، زایمان بصورت زودرس اتفاق میافتد. در بیمارانی که قبل از بارداری از وجود سپتوم رحم مطلع میشویم، تمهیدات کنترل زایمان زودرس به کار گرفته میشود.
هزینه عمل سپتوم رحم چقدر است؟
هزینه این عمل به عوامل مختلفی بستگی دارد. در ادامه این متن شما را با هر کدام از این عوامل موثر بر قیمت آشنا خواهیم کرد :
- نوع مرکز درمانی (دولتی، خصوصی یا فوقتخصصی): بیمارستانهای خصوصی و مراکز ناباروری فوقتخصصی معمولاً هزینه بالاتری نسبت به مراکز دولتی دارند. تجهیزات پیشرفته و سطح خدمات هم روی قیمت اثر مستقیم دارد.
- تجربه و مهارت جراح: جراحان فوقتخصص نازایی یا فلوشیپ هیستروسکوپی به دلیل مهارت بالاتر، دستمزد بیشتری دریافت میکنند. شهرت پزشک هم میتواند هزینه را افزایش دهد.
- روش جراحی و تکنولوژی مورد استفاده: عمل سپتوم معمولاً با هیستروسکوپی انجام میشود، اما نوع دستگاهها، ابزارهای پیشرفتهتر یا استفاده از تکنیکهای خاص میتواند هزینه را تغییر دهد.
- هزینههای اتاق عمل و بیهوشی: مدت زمان جراحی، نوع بیهوشی (عمومی یا بیحسی)، و دستمزد متخصص بیهوشی از بخشهای مهم هزینه هستند.
- شهر و موقعیت جغرافیایی مرکز درمانی: در شهرهای بزرگ و مراکز درمانی مطرح، هزینهها معمولاً بالاتر از شهرهای کوچکتر است.
- آزمایشها و بررسیهای قبل از عمل: سونوگرافی تخصصی، MRI (در برخی موارد)، آزمایش خون و بررسیهای هورمونی میتوانند به هزینه کلی اضافه شوند.
عمل سپتوم رحم چگونه است؟
عمل برداشتن سپتوم رحم (Hysteroscopic Septum Resection) یک جراحی کمتهاجمی است که برای اصلاح دیوارهی اضافی داخل رحم انجام میشود. این دیواره میتواند باعث سقط مکرر، ناباروری یا دردهای قاعدگی شود. در این روش بدون برش روی شکم، از راه واژن وارد رحم میشوند و سپتوم را برمیدارند.
مرحله اول: بیحسی یا بیهوشی
در ابتدای عمل، بیمار بسته به شرایط پزشکی و نظر پزشک تحت بیهوشی عمومی یا بیحسی نخاعی قرار میگیرد تا هیچ دردی احساس نکند. این مرحله کوتاه است اما اهمیت زیادی دارد چون آرامش کامل بدن باعث دقت بالاتر جراحی میشود و از انقباضهای رحمی ناخواسته جلوگیری میکند.
مرحله دوم: ورود هیستروسکوپ به رحم
پزشک یک لوله باریک مجهز به دوربین به نام هیستروسکوپ را از طریق واژن و دهانه رحم وارد حفره رحم میکند. داخل رحم با مایع مخصوص یا گاز کمی باز شده تا دید جراح واضح باشد. در این مرحله ساختار داخلی رحم و محل دقیق سپتوم بهطور مستقیم روی مانیتور دیده میشود.
مرحله سوم: بررسی دقیق سپتوم
پیش از برداشتن دیواره، پزشک اندازه، ضخامت و محل اتصال سپتوم را بررسی میکند. این ارزیابی کمک کرده مشخص شود چه مقدار از بافت باید برداشته شده تا شکل طبیعی رحم حفظ شود و خطر آسیب به دیواره اصلی رحم به حداقل برسد.
مرحله چهارم: برش و برداشتن سپتوم
با استفاده از ابزارهای بسیار ظریف جراحی که از داخل هیستروسکوپ عبور میکنند (مانند قیچی جراحی یا حلقه الکتریکی)، سپتوم بهتدریج برش داده میشود. این کار مرحلهبهمرحله انجام میگیرد تا جراح بتواند عمق برش را کنترل کند و به بافت سالم آسیب نزند.
مرحله پنجم: کنترل خونریزی و شکل نهایی رحم
پس از برداشتن کامل سپتوم، محل جراحی از نظر خونریزی بررسی میشود و در صورت نیاز اقدامات لازم برای کنترل آن انجام میگیرد. سپس پزشک دوباره حفره رحم را بررسی میکند تا از طبیعی بودن شکل آن اطمینان حاصل شود.
مرحله ششم: پایان عمل و ریکاوری
هیستروسکوپ خارج میشود و بیمار به بخش ریکاوری منتقل میگردد. بیشتر افراد همان روز یا چند ساعت بعد مرخص میشوند. معمولاً درد خفیف، لکهبینی و گرفتگی خفیف طبیعی است و طی چند روز برطرف میشود.
این جراحی یکی از روشهای ایمن و مؤثر برای اصلاح ناهنجاری مادرزادی رحم است و در بسیاری از موارد شانس بارداری سالم را افزایش میدهد.
حتما بخوانید: مزایای آی وی اف چیست؟ تاثیر لقاح مصنوعی برای درمان ناباروری
سپتوم رحم در بیماران بدون علامت
گاهی در حین انجام سونوگرافی واژینال به رحم سپتوم دار پی میبریم. در مورد اینکه آیا در این موارد ابتدا باید جراحی سپتوم صورت گیرد و سپس بیمار اقدام به حامله شدن نماید، توافق خاصی بین متخصصین وجود ندارد. بعضی از متخصصین معتقدند بهدلیل احتمال چسبندگی ناشی از جراحی سپتوم رحم در بیمارانی که سابقۀ سقط مکرر، زایمان زودرس یا ناباروری ندارند، جراحی سپتوم ضرورتی ندارد. چه بسا در تعدادی از زنان با وجود رحم سپتومدار میتوانند حاملگیهای موفق را پشت سر بگذارند. از طرفی نگرانی وجود دارد از نظر اینکه اگر خانم اقدام به بارداری کند و بعد عوارضی مانند سقط یا زایمان زودرس اتفاق بیفتد، بهدلیل عوارض ناشی از این مخاطرات روی رحم، بعضی اقدام به جراحی رحمهای دارای سپتوم بلند میکنند.
چه چیزی باعث سپتوم رحم میشود؟
سپتوم رحم یک ناهنجاری مادرزادی در ساختار رحم است که در آن یک دیوارهی بافتی، حفرهی رحم را بهطور نسبی یا کامل به دو بخش تقسیم میکند. این حالت از بدو تولد وجود دارد و معمولاً به نحوه شکلگیری رحم در دوران جنینی مربوط میشود، نه به اتفاقاتی که بعداً در زندگی رخ میدهد.
- اختلال در تکامل مجاری مولرین: در دوران جنینی، رحم از بههم پیوستن دو مجرای مولرین تشکیل میشود و سپس دیوارهی بین آنها باید بهطور طبیعی جذب و حذف شود. اگر این دیواره بهطور کامل جذب نشود، بافتی در وسط رحم باقی میماند که همان سپتوم است. در واقع سپتوم نتیجهی نقص در فرآیند طبیعی «جوش خوردن و بازجذب» ساختارهای اولیهی رحم در جنین دختر است.
- عوامل ژنتیکی و زمینه ارثی: در برخی موارد، استعداد بروز ناهنجاریهای رحمی میتواند ریشه ژنتیکی داشته باشد. اگر در خانواده فرد سابقه ناهنجاریهای مادرزادی دستگاه تناسلی وجود داشته باشد، احتمال اختلال در تکامل رحم افزایش مییابد. این عوامل ژنتیکی معمولاً به نحوه تنظیم رشد و تمایز بافتها در دوران جنینی مربوط هستند.
- اختلالات همزمان در رشد دستگاه تناسلی و ادراری: سیستم ادراری و تناسلی در جنین ارتباط تکوینی نزدیکی با هم دارند. به همین دلیل، گاهی سپتوم رحم همراه با ناهنجاریهایی در کلیهها یا مجاری ادراری دیده میشود. این همزمانی نشان میدهد که عامل اصلی، یک اختلال عمومیتر در روند رشد جنینی است نه یک مشکل موضعی در رحم.
- عوامل محیطی مؤثر در دوران جنینی: اگرچه شواهد قطعی محدود است، برخی عوامل محیطی که بر رشد جنین اثر میگذارند (مانند اختلالات هورمونی مادر یا تماس با برخی مواد مختلکننده هورمونی) ممکن است در بروز ناهنجاریهای ساختاری رحم نقش داشته باشند. این عوامل میتوانند مسیر طبیعی شکلگیری بافتهای رحمی را در مراحل حساس رشد جنین تغییر دهند.
بهطور خلاصه، سپتوم رحم نتیجه یک اختلال مادرزادی در روند شکلگیری رحم در دوران جنینی بوده و مهمترین علت آن جذب نشدن دیواره بین مجاری مولرین است. شناخت علتها کمک میکند نگاه دقیقتری به تشخیص و درمان این وضعیت داشته باشید.
سپتوم رحم در بیماران نابارور
اولین اقدام در بررسی زوج نابارور انجام سونوگرافی واژینال، سونوهیسترو گرافی و هیستروسالپنگوگرافی یا عکس رنگی رحم میباشد. در گرافی رنگی از رحم میتوان طول و پهنای سپتوم را بهطورکامل تخمین زد و این عوامل در آماده کردن بیمار برای جراحی مؤثر است. در بیمارانی که بعداز انجام جراحی سپتوم مخصوصا سپتومهای بلند کاندید باروری میشوند، میتوان از روش گرافی رنگی رحم. استفاده کرد. در این موارد بعد از جراحی سپتوم انتظار داریم که یک حفرۀ کامل و نرمال را در عکس رنگی رحم ببینیم.
بیمارانی که داری سپتوم کوتاه یا متوسط هستند و قرار است برای درمان ناباروری از روشهای دارویی یا IUI استفاده بکنند، میتوان در مورد تصمیمگیری برای جراحی سپتوم بیشتر فکر کرد. حتی بدون جراحی بیمار را وارد فاز درمانیِ درمان ناباروری کنیم. بیمارانی که در هر صورت کاندید روشهای کمک باروری مانند IVF و Microinjection/ میکرو اینجکشن هستند یا آنهایی که قرار است از تخمک اهدایی و یا جنین اهدایی استفاده کنند حتما بایستی هرگونه سپتوم به هر اندازهای توسط هیستروسکوپی جراحی شوند. بعد از انجام این کارهای باید پروسه IVF و انتقال جنین صورت گیرد. بهدلیل اینکه درصورت وجود سپتوم انتقال جنین و قرارگیری آن در محل مناسب بهخوبی انجام نمیشود. همچنین احتمال خطای IVF بیشتر و موفقیت کمتر آن خواهد شد.
بعضی از متخصصین نازایی بهطور روتین قبل از انجام IVF از جراحی هیستروسکوپی تشخیصی بهره میبرند. دراینصورت ناهنجاریهای رحمی شامل سپتوم رحم هر اندازه مشخص شده و قبل از اقدام به انتقال جنین با قیچی هیستروسکوپی درمان کامل جراحی را به عمل میآوریم. سپس بیمار را وارد پروسۀ درمان IVF میکنیم. با توجه به اینکه یکی از عوامل افزایش دهندۀ حاملگی خارج رحم، انجام عملهای کمک باروری مانند IVF میباشد، بهتر است حتما جراحی سپتوم را انجام گیرد.
سپتوم رحمی چه تاثیری بر پریودی دارد؟
سپتوم رحمی (دیوارهای درون رحم که آن را به دو بخش تقسیم میکند) گاهی میتواند بر قاعدگی (پریودی) تأثیر بگذارد، هرچند شدت و نوع اثر در زنان مختلف متفاوت است. در ادامه تأثیرات اصلی آن بر پریودی آورده شده است:
- تغییر در شدت خونریزی: سپتوم رحمی میتواند باعث تغییر در الگوی جریان خون داخل رحم شود. اگر جریان خون به یکی از بخشهای رحم محدودتر شود، خونریزی ماهانه کمتر از حد معمول است، در مقابل اگر دیواره سپتوم باعث تحریک بیشتر مخاط میشود، ممکن است خونریزی شدیدتر یا طولانیتر رخ دهد.
- درد و گرفتگی بیشتر در دوران قاعدگی: وجود سپتوم گاهی مانع تخلیه یکنواخت خون قاعدگی از هر دو بخش رحم میشود. این تجمع نسبی خون در یک سمت، میتواند موجب درد و کرامپهای قاعدگی شدیدتر از حالت عادی شود.
- نامنظمی در چرخه قاعدگی: در برخی زنان، سپتوم بر عملکرد طبیعی لایه اندومتر (پوشش داخلی رحم) تأثیر گذاشته و باعث تقسیم غیریکسان آن میشود. در نتیجه، ممکن است زمان شروع پریودی یا مدت آن نامنظم شود.
- لکهبینی بین دورهها: بهعلت وجود نقاطی از آندومتر در دو بخش جدا از هم، ریزریزش بخشی از مخاط رحم ممکن است در زمانهایی غیر از موعد اصلی قاعدگی رخ دهد و باعث لکهبینی یا خونریزیهای خفیف بین دو پریود شود.
بهطور کلی سپتوم رحمی الزاماً باعث اختلالات قاعدگی نمیشود، ولی اگر فردی با وجود سیکلهای دردناک، نامنظم یا متفاوت از معمول مواجه باشد، بررسی آن با سونوگرافی یا هیستروسکوپی زیر نظر متخصص زنان ضروری است تا از سلامت رحم و عملکرد طبیعی آن اطمینان حاصل شود.
سپتوم رحمی در بیماران دارای سابقۀ زایمان زودرس و پارگی زودرس کیسۀ آب و سقط مکرر
وجود سپتوم در بررسیهای بیماران مبتلا به سقط مکرر یا زایمان زودرس به هر اندازه لزوم جراحی را به ما گوشزد میکند. بهدلیل عوارض سنگین اقتصادی و بار اقتصادی شدید نوزادان نارس، در زنانی که دارای سپتوم رحمی و سابقۀ جنین نارس را دارند، حتما جراحی سپتوم رحمی اندیکاسیون پیدا میکند. همچنین میزان سقط مکرر در بیماران دارای سپتوم متوسط تا بلند حداقل هشتاد درصداست. ولی بعد از انجام جراحی سپتوم این افراد به میزان بیشتر از هشتاد درصد دارای فرزند سالم و تولد به موقع خواهند بود.
درمان سپتوم رحم
بهترین درمان برای سپتوم رحم انجام حراجی لاپاراسکوپی و هیستروسکوپی است. با ایجاد شکاف کوچک حدود یک سانتیمتری دور ناف و ورود ابزارهای مخصوص لاپاراسکوپی میتوانیم شکل ظاهری رحم را در حفره لگن مشاهده کنیم. در اینصورت میتوانیم بین رحم سپتومدار و رحم دوشاخ که درمانهای جراحی متفاوتی دارند افتراق و تشخیص بگذاریم. روش درمان رحم دوشاخ با روش جراحی برش و جراحی متفاوتی است، ولی رحم سپتومدار را میتوان به روش هیستروسکوپی و رزکتوسکوپی جراحی کرد. بنابراین انجام لاپاراسکوپی تشخیصی قبل از هرگونه جراحی سپتوم جهت تشخیص فرورفتگی قسمت فوقانی رحم و برنامهریزی برای جراحی الزامی میباشد.
هرگاه در حین انجام لاپاراسکوپی متوجه رحم دو شاخ شویم، ادامۀ درمان جراحی با روش لاپاراسکوپی و برش مثلثی شکل روی رحم و اتصال گوشههای رحم به یکدیگر است. این روش به عنوان روش جراحی استراسمن ذکر میشود. چنانچه حین انجام لاپاراسکوپی رحم به صورت متحدالشکل دیده شود، نشان از وجود سپتوم رحمی است. گاهی اوقات حالت فرورفتگی در قسمت فوقانی رحم دیده میشود و این امر برای برنامهریزی جراحی و میزان پیشروی برداشتن سپتوم مؤثر است.
درصورت تأیید سپتوم رحمی به روش لاپاراسکوپی در ادامه برای بیمار، هیستروسکوپی انجام میدهیم. با روش هیستروسکوپی، با استفاده از دوربین آندوسکوپی هیستروسکوپ از کانال آندوسرویکس وارد حفرۀ رحم میشویم. اگر سپتوم از نوع کوتاه یا متوسط باشد میتوان با ابزار هیستروسکوپیِ قیچی مانند، دیواره یا سپتوم را کاملا برداریم. هرگاه دو قسمت ورودی لوله های فالوپ در یک سطح بنظر برسد، آنگاه جراحی سپتوم بهطورکامل انجام شده است. درصورتی که سپتوم بلند باشد از روش هیستروسکوپی و رزکتوسکوپی برای از بین بردن سپتوم استفاده میکنیم.
برای تشخیص سپتوم رحم چه آزمایشاتی انجام میشود؟
تشخیص سپتوم رحم (دیوارهای که حفره رحم را به دو بخش تقسیم میکند) معمولاً با تصویربرداریهای تخصصی انجام میشود تا شکل داخلی رحم بهدقت دیده شود. انتخاب روش به شرایط فرد، هدف بررسی (مثلاً ناباروری یا سقط مکرر) و نظر پزشک بستگی دارد. مهمترین روشها عبارتاند از:
- سونوگرافی ترانسواژینال (TVS): این روش اولین و در دسترسترین ابزار تشخیصی است. با قرار دادن پروب در واژن، نمای نسبتاً دقیقی از ساختار داخلی رحم و ضخامت دیوارهها به دست میآید. در بسیاری از موارد سپتوم قابل مشاهده است، اما گاهی برای افتراق آن از ناهنجاریهای مشابه مثل رحم دوشاخ، به روشهای تکمیلی نیاز میشود.
- سونوگرافی سهبعدی (3D Ultrasound): نسخه پیشرفتهتر سونوگرافی است که تصویر سهبعدی از حفره رحم و شکل خارجی آن ارائه میدهد. این روش یکی از دقیقترین ابزارهای غیرتهاجمی برای تشخیص سپتوم و تمایز آن از سایر ناهنجاریهای مادرزادی رحم محسوب میشود و در برنامهریزی درمان نیز کمککننده است.
- هیستروسالپنگوگرافی (HSG): در این روش ماده حاجب از طریق دهانه رحم تزریق میشود و همزمان تصویربرداری با اشعه ایکس انجام میگیرد. HSG شکل داخلی حفره رحم را نشان میدهد و اگر دیواره میانی وجود داشته باشد به صورت تقسیم حفره دیده میشود. این آزمایش بیشتر برای بررسی ناباروری هم کاربرد دارد، اما شکل خارجی رحم را نشان نمیدهد.
- امآرآی لگن (MRI): تصویربرداری بسیار دقیق و غیرتهاجمی است که هم شکل داخلی و هم شکل خارجی رحم را با جزئیات بالا نشان میدهد. وقتی تشخیص بین سپتوم و سایر ناهنجاریها مبهم باشد یا نیاز به بررسی کامل ساختار لگن وجود داشته باشد، این روش بسیار ارزشمند است.
- هیستروسکوپی تشخیصی: در این روش یک دوربین باریک از طریق دهانه رحم وارد حفره رحم میشود و پزشک مستقیماً داخل رحم را مشاهده میکند. هیستروسکوپی دقیقترین روش مشاهده مستقیم سپتوم است و در بسیاری موارد میتوان همزمان اقدام درمانی (برداشتن سپتوم) را نیز انجام داد.
- لاپاراسکوپی (در موارد خاص): لاپاراسکوپی بیشتر برای بررسی شکل خارجی رحم به کار میرود و معمولاً همراه با هیستروسکوپی انجام میشود تا تفاوت سپتوم با رحم دوشاخ بهطور قطعی مشخص شود. این روش تهاجمیتر است و فقط در شرایط خاص استفاده میشود.
در مجموع، تشخیص دقیق سپتوم رحم معمولاً با ترکیب روشهای تصویربرداری انجام میشود تا هم ساختار داخلی و هم شکل خارجی رحم بررسی شود. انتخاب بهترین روش کاملاً به شرایط بالینی فرد و نظر متخصص زنان بستگی دارد.
آیا می توان از سپتوم رحم جلوگیری کرد؟
سپتوم رحم معمولاً یک ناهنجاری مادرزادی است؛ یعنی از زمان شکلگیری جنین بهوجود میآید و به همین دلیل راه مشخصی برای «جلوگیری» از ایجاد آن وجود ندارد. این وضعیت به نحوه تکامل رحم در دوران جنینی مربوط است و بیشتر تحت تأثیر عوامل ژنتیکی و رشدی قرار دارد، نه سبک زندگی یا مراقبتهای دوران بارداری مادر.
با این حال، اگر سپتوم تشخیص داده شود، قابل درمان است و در بسیاری از موارد با جراحی ساده هیستروسکوپی اصلاح میشود. تشخیص زودهنگام، بهویژه در افرادی که مشکل باروری یا سقط مکرر دارند، میتواند به پیشگیری از عوارض کمک کند و شانس بارداری سالم را افزایش دهد.
آسیبهای برداشتن دیواره آندوسرویکس
بهدلیل برداشته شدن دیوارۀ آندوسرویکس یا دهانۀ رحم ممکن است دهانۀ رحم دچار آسیبی موقتی شود. در بیمارانی که سپتوم بلند رحم توسط هیستروسکوپی و رزکتوسکوپی جراحی شده حتما در حین بارداری بررسی و اندازهگیری طول سرویکس و اندازه گیری دیوارۀ داخلی سرویکس میپردازیم. درصورت بروز اختلال از جراحی سِرکِلاژ یا دوختن دهانۀ رحم بهره میبریم.
در سپتوم های بلند با استفاده از روش رزکتوسکوپ یا کوتِر مقطع تمام عروق با روش انعقاد مسدود میشوند. بنابراین بدون ایجاد خونریزی و محو شدن میدان دید، میتوانیم جراحی را ادامه دهیم. ولی استفاده از قیچی هیستروسکوپی ممنوع است. استفاده از این وسایل آسیب به مقاطع عروق داخل رحم میتواند سبب خونریزی و مانع از ادامۀ جراحی و جراحی کامل سپتوم شود.
حتما بخوانید: آی یو آی چیست (بررسی مراحل iui تا هزینه و دستورات بعد از آن)
عوارض جراحی سپتوم
در دستان متبحر جراح ماهر نازایی، جراحیهای سپتوم از عوارض بسیار اندکی برخوردار است. بهطورکلی عوارضی مانند سوراخ شدن رحم، عفونت و آمبولی هوا از عوارض هیستروسکوپی و سِپتوپلاستی محسوب میشود. دوران ریکاوری جراحی سپتوم بسیار کوتاه بوده و با تجویز آنتی بیوتیکهای خوراکی میتوان از احتمال عفونت بعد از عمل جلوگیری کرد. در ضمن متخصص بیهوشی حین عمل باید مواظب علائم آمبولی هوا باشد. در صورت مشاهدۀ علائم این مورد اقدامات لازم را انجام دهد.
برداشتن سپتوم رحم با هیستروسکوپی
برداشتن سپتوم رحم با روش هیستروسکوپی یک اقدام کمتهاجمی و دقیق برای اصلاح ناهنجاری مادرزادی رحم است که در آن دیواره اضافی داخل رحم با استفاده از دوربین ظریف هیستروسکوپ و بدون ایجاد برش خارجی برداشته میشود؛ این کار معمولاً با هدف افزایش شانس بارداری موفق و کاهش سقطهای مکرر انجام میگیرد، دوره نقاهت کوتاهی دارد و بیشتر بیماران خیلی زود به فعالیتهای عادی برمیگردند، هرچند انجام آن باید پس از ارزیابی کامل توسط متخصص زنان و در شرایط مناسب پزشکی صورت گیرد.
لاپاراسکوپی سپتوم در رحم
لاپاراسکوپی سپتوم رحم روشی کمتهاجمی برای اصلاح ناهنجاری مادرزادی «رحم سپتومدار» است؛ حالتی که یک دیوارهی میانی داخل رحم وجود دارد و میتواند باعث سقط مکرر، ناباروری یا مشکلات بارداری شود. در این روش، جراح با ابزارهای ظریف و از طریق برشهای کوچک شکمی (و اغلب با کمک هیستروسکوپی) سپتوم را برمیدارد و شکل طبیعی حفره رحم را بازسازی میکند.
این عمل معمولاً با بیهوشی عمومی انجام میشود و دوره نقاهت کوتاهی دارد؛ بیشتر بیماران طی چند روز به فعالیتهای عادی برمیگردند. پس از جراحی، شانس بارداری موفق افزایش مییابد و خطر عوارض بارداری کاهش پیدا میکند، البته پیگیری پزشکی و رعایت توصیههای بعد از عمل برای نتیجه بهتر ضروری است.
درمان دارویی بعد از سِپتوم رِزکشن
وقتی سپتومِ رحمی بهصورت کوتاه و متوسط باشد، برای ترمیم حفرۀ رحم بعد از جراحی نیاز به داروی خاصی نداریم. در سپتومهای بلند که بافت زیادی از رحم برداشته میشود، حتما بایستی از داروهای هورمونی مانند استرادیول حداقل بهمدت دو ماه برای ترمیم محل سپتومِ برداشته شده، استفاده شود. استفاده از این دارو منجر به شکلگیری بهتر آندومتر بر روی سپتوم رزِکت شده میشود. همچنین احتمال موفقیت حاملگی بعدی را بیشتر میکند. بعد از دو ماه که از درمان هورمونی گذشت با روش سونوگرافی واژینال دوبُعدی یا سه بُعدی که در میانۀ سیکل قاعدگی انجام میشود. میتوان از ایجاد چسبندگی ها و عدم وجود چسبندگیهای داخل حفرۀ رحم مطلع شویم. در صورت ایجاد چسبندگی بعد از جراحی سپتوم، احتیاج به هیستروسکوپی مجدد و رفع چسبندگی ها میباشد. برای مشاوره تخصصی به سایت دکتر سروی مراجعه کنید.
