گاهی ترس از یک آزمایش، از خود آزمایش بزرگ‌تر می‌شود. اگر پزشک برای بررسی ناباروری «عکس رنگی رحم» تجویز کرده باشد، احتمالاً درباره درد آن، زمان انجام و معنی عبارت «لوله بسته» سؤال دارید. دانستن مراحل واقعی آزمایش کمک می‌کند با آمادگی بیشتری مراجعه کنید و نتیجه را هم بدون قضاوت عجولانه بخوانید.
عکس رنگی رحم یا HSG چیست؟
هیستروسالپنگوگرافی (HSG) نوعی تصویربرداری با اشعه ایکس و ماده حاجب است که شکل حفره رحم و عبور ماده از لوله‌های فالوپ را بررسی می‌کند. در یک نتیجه طبیعی، ماده حاجب از رحم وارد لوله‌ها می‌شود و از انتهای آنها به فضای لگن می‌ریزد. این مشاهده می‌تواند نشانه باز بودن لوله‌ها باشد.
این آزمایش برای بررسی داخل دیواره عضلانی رحم یا تشخیص تمام علل ناباروری طراحی نشده است. ممکن است برای دیدن جزئیات یک ضایعه داخل رحم به سونوگرافی تخصصی، سونوهیستروگرافی یا هیستروسکوپی نیاز باشد.
بهترین زمان انجام عکس رنگی رحم چه موقع است؟
اغلب آزمایش را پس از پایان خونریزی قاعدگی و پیش از تخمک‌گذاری برنامه‌ریزی می‌کنند تا احتمال بارداری وجود نداشته باشد و تصویر حفره رحم مناسب‌تر باشد. روز دقیق را مرکز تصویربرداری با توجه به طول سیکل شما تعیین می‌کند. اگر احتمال بارداری، تأخیر پریود یا رابطه بدون پیشگیری در این فاصله داشته‌اید، حتماً قبل از آزمایش اطلاع دهید.
وجود عفونت فعال لگنی یا شرایط پزشکی خاص می‌تواند انجام آزمایش را به تعویق بیندازد. سابقه واکنش به ماده حاجب و بیماری‌های مهم نیز باید از قبل مطرح شوند.
حین آزمایش چه اتفاقی می‌افتد؟
ابتدا دهانه رحم با وسیله معاینه دیده می‌شود و یک لوله باریک از آن عبور می‌کند. سپس ماده حاجب به‌آرامی وارد رحم شده و هم‌زمان تصاویر گرفته می‌شوند. کل بخش تصویربرداری معمولاً کوتاه است، اما زمان حضور در مرکز بیشتر خواهد بود. ممکن است فشار یا گرفتگی شبیه درد قاعدگی احساس کنید.
آیا عکس رنگی رحم درد زیادی دارد؟
شدت درد در افراد مختلف یکسان نیست. بعضی افراد فقط ناراحتی کوتاهی دارند و بعضی درد بیشتری تجربه می‌کنند، به‌خصوص اگر عبور ماده دشوار باشد. درباره مصرف مسکن مناسب پیش از آزمایش از پزشک سؤال کنید و دارویی را خودسرانه شروع نکنید. تکنیک آرام و توضیح مرحله‌به‌مرحله نیز می‌تواند تجربه را قابل‌تحمل‌تر کند.
پس از آزمایش لکه‌بینی خفیف یا خروج مقدار کمی مایع ممکن است رخ دهد. تب، درد رو به افزایش، ترشح بدبو یا خونریزی شدید طبیعی محسوب نمی‌شود و نیاز به بررسی دارد.
اگر در جواب نوشته باشد «انسداد لوله»، یعنی قطعاً بسته است؟
نه همیشه. گاهی انقباض گذرای عضله در محل اتصال لوله به رحم، موقعیت کاتتر یا عوامل فنی باعث می‌شود بخش ابتدایی لوله بسته به نظر برسد. راهنمای انجمن پزشکی باروری آمریکا تأکید می‌کند که انسداد نزدیک رحم، به‌خصوص اگر دوطرفه گزارش شده باشد، ممکن است به ارزیابی تکمیلی نیاز داشته باشد. بنابراین بر اساس یک جمله در گزارش نباید فوراً درباره جراحی یا آی‌وی‌اف تصمیم گرفت.
آیا عکس رنگی رحم باعث بارداری می‌شود؟
گاهی پس از شست‌وشوی لوله‌ها با ماده حاجب، افزایش موقت احتمال بارداری گزارش شده است؛ اما HSG در اصل یک آزمایش تشخیصی است و نباید آن را درمان تضمینی ناباروری دانست. انتخاب نوع ماده حاجب و ضرورت انجام آزمایش با پزشک است.
پرسش‌های متداول
آیا با یک لوله باز می‌توان باردار شد؟
در صورت وجود تخمک‌گذاری، اسپرم مناسب و نبود سایر موانع، بارداری ممکن است؛ اما شانس فردی به عوامل متعددی بستگی دارد.
آیا عکس رنگی رحم پولیپ را تشخیص می‌دهد؟
ممکن است تغییر شکل حفره را نشان دهد، اما برای تأیید ماهیت ضایعه گاهی سونوگرافی دقیق یا هیستروسکوپی لازم است.
آیا بعد از آزمایش باید استراحت مطلق داشت؟
معمولاً خیر؛ دستور مرکز درباره فعالیت، رابطه جنسی و مراقبت‌های کوتاه‌مدت را دنبال کنید.
جمع‌بندی
عکس رنگی رحم یک قطعه مهم از بررسی ناباروری است، نه پاسخ نهایی همه سؤال‌ها. اگر نتیجه مبهم یا غیرطبیعی است، تفسیر آن کنار سونوگرافی، سابقه عفونت یا جراحی و سایر آزمایش‌ها می‌تواند از درمان غیرضروری جلوگیری کند.
منابع علمی برای بررسی و ارجاع
1. منبع علمی 1: مشاهده منبع
2. منبع علمی 2: مشاهده منبع